درون‌زا بودن مسئولیت‌پذیری اجتماعی در نظام تأمین مالی اسلامی

درون‌زا بودن مسئولیت‌پذیری اجتماعی در نظام تأمین مالی اسلامی

نظام تأمین مالی اسلامی در مقایسه با نظام تأمین مالی متعارف به صورت کاملاً درون‌زا به دنبال پیگیری فعالیت‌های مسئولانه در چارچوب مسئولیت‌پذیری اجتماعی است.

جمعه 16 آذر 1397 ساعت 16:10

به گزارش شبکه خبری بانک و بیمه "بینا" به نقل از شبکه خبری اقتصاد و بانک ایران 

با گسترش صنعتی شدن جوامع و همچنین ایجاد شکاف درآمدی بین ملت‌ها و افراد جوامع، موضوع فعالیت‌های مسئولانه شرکت‌ها در قالب مفاهیم و اصلاحات متعدد چون مسئولیت‌پذیری اجتماعی شرکت‌ها در تمامی نهادها و بنگاه‌های اقتصادی به عنوان یک موضوع مهم و ضروری برای رفع چالش‌های چون تخریب محیط زیست، گرم شدن زمین و همچنین معضل‌ها و چالش‌های اجتماعی و اقتصادی چون فقر دنبال می‌شود.

این موضوع در خصوص فعالیت‌های تأمین مالی نهادهای مالی و بانکی نیز به قوت و با جدیت از سوی مدیریت و متولیان امر تحت عنوان مسئولیت‌پذیری اجتماعی بانک‌ها، بانک‌های اجتماعی، بانک‌داری اخلاقی و ... پیگیری می‌شود. بر همین اساس در این یادداشت در صدد تبیین جایگاه‌ها فعالیت‌های مسئولانه در نظام تأمین مالی اسلامی هستیم در واقع در ادامه به این بحث پرداخته می‌شود که مسئولیت‌پذیری اجتماعی در نظام تأمین مالی اسلامی برخلاف نظام تأمین مالی متعارف به عنوان یک موضوع درون‌زا مطرح است نه یک موضوع برون‌زا و تحمیلی با توجه به شرایط امروز جوامع.

در نظام سرمایه‌داری تمامی نهادهای مالی و بانکی به دنبال حداکثر سازی سود می‌باشند. در واقع تحقق این امر بدون توجه به اثرات محیطی و اجتماعی کارکردهای بنگاه‌های اقتصادی زمینه ساز چالش‌های اجتماعی و اقتصادی چون تخریب محیط زیست و همچنین ایجاد فاصله طبقاتی بین جوامع و افراد شده است که در ادامه به منظور رفع چالش‌های مذکور، مسئولیت‌پذیری اجتماعی به‌عنوان یک قید برای پیگیری هدف اصلی (حداکثر سازی سود بنگاه) از سوی آن‌ها دنبال می‌گردد که نتیجه این موضوع شکل‌گیری اصطلاحات متعددی در حوزه فعالیت‌های مربوط به تأمین مالی چون تأمین مالی اخلاقی، تأمین مالی سبز و ... برای کاهش فاصله طبقاتی و همچنین رفع فقر و تبعیض و حفاظت از محیط زیست و تخریب طبیعت در چارچوب فعالیت‌های اقتصادی تأمین مالی شده در نظام مذکور است.

در مقابل با بررسی مبانی فقهی شکل‌گیری تأمین مالی اسلامی به آشکارا ملاحظه می‌شود که پیگیری این اهداف تحت عنوان فعالیت‌های مسئولانه به صورت درون‌زا در مبانی و اصول اساسی تأمین مالی اسلام در نظر گرفته شده است. پر واضح است که در مهم‌ترین اصول تأمین مالی اسلامی شامل ممنوعیت ربا، ممنوعیت ضرر، ممنوعیت غرر و اکل مال به باطل به عنوان چهار اصل اساسی و پایه‌ای پذیرفته شده در روش‌های تأمین مالی اسلامی است به این مفهوم که هر یک از روش‌ها و ساختارهای تأمین مالی به کار گرفته شده در نظام اسلامی باید بنگاه‌ها و نهادهای مالی با رعایت این اصول به دنبال حداکثر سازی سود باشند. در واقع بررسی هر یک از این اصول نشان‌دهنده جایگاه پیگیری فعالیت‌های مسئولانه در درون نظام تأمین مالی اسلامی است که خود گویای درون‌زا بودن فعالیت‌های مسئولانه در نظام تأمین مالی اسلامی در مقایسه با نظام تأمین مالی متعارف است.

از اصلی‌ترین دلایل ممنوعیت ربا در فعالیت تأمین مالی بحث استثمارگرایانه فعالیت‌های ربوی است که این امر منجر به ایجاد شکاف روز افزون بین طبقه غنی و فقیر است در واقع این صاحب سرمایه است که به نوعی طرف مقابل را با این سازوکار (معامله ربوی) به استثمار خود در می‌آورد که نظام تأمین مالی اسلامی با ممنوعیت فعالیت های ربوی به دنبال خشکاندن ریشه‌های شکاف طبقاتی و فقر است.

دومین اصل اساسی در نظام تأمین مالی اسلامی نفی ضرر است که به عنوان یکی دیگر از اصول فعالیت‌های مسئولانه در ادبیات مسئولیت‌پذیری اجتماعی مطرح است به این صورت که در نظام تأمین مالی اسلامی تمامی فعالیت‌هایی که به نحوی از انحاء زمینه ضرر به طرفین معامله و قرارداد و یا سایر ذی‌نفعان جامعه اسلامی و نوع بشر باشد را رد نموده و اجازه فعالیت به طرفین را نمی‌دهد. این امر در تمامی ابعاد تخریب‌های محیط زیستی و نفع یک گروه در مقابل ضرر گروه‌های دیگر را شامل می‌شود.

در ارتباط با اصل غرر نیز می‌توان به این نکته اشاره کرد که شارع مقدس با ممنوعیت غرر در فعالیت‌های اقتصادی و تأمین مالی زمینه کسب درآمد و سود از فعالیت‌های غیر اخلاقی همچون قمار و شرط‌بندی و همچنین فعالیت‌های ناشی از جهل، کتمان و تقلب را برای کارگزاران اقتصادی محدود نموده است که یکی از اصلی‌ترین جنبه‌های پیگیری فعالیت‌های اخلاقی در رویکرد تأمین مالی اخلاقی به عنوان یکی از شقوق فعالیت‌های مسئولانه است.

در خصوص اصل اساسی اکل مال به باطل نیز می‌توان به این بحث اشاره نمود که شارع مقدس با ممنوع کردن فعالیت‌های مبتنی بر اکل مال به باطل به دنبال خشکاندن ریشه کسب درآمد بدون انجام کار مثبت اقتصادی است. در واقع شارع مقدس با این حکم صریح زمینه کسب درآمد از طریق جهد، تلاش و کوشش برای آبادانی، تولید و خدمت فراهم نموده است که این نیز یکی دیگر از شقوق فعالیت‌های مسئولانه در نهادی نظام تأمین مالی است.

علاوه بر این باید به این نکته توجه کرد که علاوه بر اصول اساسی تأمین مالی اسلامی هر یک از روش‌های مورد تأیید تأمین مالی اسلامی (مرابحه، اجاره، مشارکت و ...) دارای احکام اختصاصی می‌باشند که به نوبه خود شارع با بیان این احکام در صدد حفظ منافع طرفین و مصالح جامع اسلامی بوده که پیگیری فعالیت‌های مسئولانه شرکت‌ها هدفی جز این را دنبال نمی‌کند که نظام تأمین مالی اسلامی به صورت درون‌زا و از طریق مبانی شریعت در پی تحقق آن است. بنابراین با بررسی اصول اساسی تأمین مالی اسلامی به صورت نظری به این جمع‌بندی می‌رسیم که مسئولیت‌پذیری اجتماعی به عنوان یک امر درون‌زا در نظام تأمین مالی اسلامی مطرح است و از سوی نهادهای تأمین مالی اسلامی (بانک‌ و ...) دنبال می‌شود. گواه این مطلب مطالعه سیرالی (Sairally) است که در یافته است که بیش از ۸۰ درصد موافق با این نکته هستند که تأمین مالی کنندگان اسلامی مسئولیت‌پذیری اجتماعی دارند به این معنی که فعالیت‌های مسئولانه اجتماعی را پیگیری می‌کنند.

درون‌زا بودن فعالیت‌های مسئولانه در نظام تأمین مالی اسلامی به معنی غافل بودن از پیگیری فعالیت‌های اجتماعی از سوی نهادهای مالی اسلامی و سازمان‌های متولی ناست بلکه باید در این زمینه به منظور ارزیابی عملکرد نهادهای مالی اسلامی تلاش‌های بیش از پیشی انجام داد.

یحیی لطفی‌نیا

**منبع: ایبِنا

ثبت نظر

ارسال

تبلیغات‌

کاهش قیمت نفت به کمتر از ۷۰ دلار

قیمت نفت امروز با کاهش تقاضای جهانی و افزایش ذخایر نفت آمریکا به کمتر از ۷۰ دلار رسید.

  • 16

بخش خصوصی باید یک کرسی در دولت داشته باشد

تهران- ایرنا- عضو اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران گفت: بخش خصوصی باید یک کرسی در دولت داشته باشد تا زمانی که تصمیمات اقتصادی گرفته می شود، مشکلات و گره‌های کار را به دولت نشان دهد.

  • 15

سهم برخی گونه‌های با ارزش شیلاتی به زیر یک درصد رسید

رئیس موسسه تحقیقات علوم شیلاتی گفت:متاسفانه سهم برخی گونه‌های با ارزش شیلاتی به زیر یک درصد رسیده و اگر اقدام موثر صورت نگیرد در آینده‌ای نزدیک عواقب جبران ناپذیری گریبان گیر طبیعت خواهد شد.

  • 17

توسعه کارآفرینی نیازمند تغییر نظام پولی و بانکی است

تهران- ایرنا- دبیرکل مجمع کارآفرینان ایران گفت: اکنون بهترین فرصت برای توسعه کارآفرینی در جنگ اقتصادی است و به نظر می رسد برای نیل به این هدف در شرایط کنونی اقتصادی و اجتماعی جامعه، تغییر نظام پولی و بانکی در اولویت باشد.

  • 16

هند محموله مواد مخدر به ارزش 71 میلیون دلار کشف و ضبط کرد

دهلی نو- ایرنا - گارد ساحلی هند اعلام کرد که یک محموله بزرگ مواد مخدر به ارزش 71 میلیون دلار را از یک قایق پاکستانی در نزدیکی آب های ساحلی گجرات کشف و ضبط کرده است .

  • 15

بزرگترین مشکل اقتصاد چند نرخی بودن ارز است

تهران- ایرنا- بنیان‌گذار هلدینگ سولیکو معتقد است: چند نرخی بودن ارز در سال‌های گذشته موجب رانت و فسادهای متعدد شده و مشکلات بزرگی فراروی تولیدکنندگان قرار داده است.

  • 17

گلف‌بازی ترامپ برای مالیات دهندگان آمریکا 100 میلیون دلار هزینه داشته است

سفرهای رییس جمهور آمریکا برای بازی گلف بیش از ۱۰۰ میلیون دلار برای مالیات‌دهندگان هزینه داشته است.

  • 16

عواقب سنگین جنگ تکنولوژی آمریکا علیه هواوی برای شرکت‌های آمریکایی

آمریکا عواقب حمله به غول تکنولوژی چین، هوآوی، را دست کم گرفته است، چراکه این اقدام پیام واضحی به کشورهای جهان ارسال می‌کند که از تجارت با چنین شریک تجاری ناپایداری (آمریکا) خودداری کنند.

  • 4

شهرداری فردیس ۸۰ میلیارد تومان نقدینگی دارد

فردیس - شهردار فردیس از جذب ۱۱۲ درصدی درآمد نقدی در سال گذشته خبر داد و گفت: شهرداری فردیس ۸۰ میلیارد نقدینگی دارد.

  • 15

اولین محموله نفتی ونزوئلا به آمریکا رسید

اداره اطلاعات انرژی آمریکا در گزارش آمار سوخت هفتگی خود اعلام کرد که در هفته منتهی به ۱۷ می، برای اولین بار در چندین هفته اخیر واردات نفت از ونزوئلا به ۴۹ هزار بشکه در روز رسیده است.

  • 14

تقدیر از بانک صادرات ایران به دلیل حمایت از نمایشگاه قرآن کریم

دکتر غلامعلی حداد عادل، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام شب گذشته از بیست و هفتمین نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم بازدید کرد و با حضور در غرفه بانک صادرات ایران از نزدیک با رویکردهای فرهنگی و قرآنی این بانک در نمایشگاه قرآن کریم آشنا شد.

  • 19

ارائه خدمات بانکی به روشندلان در ۸ شعبه بانک دی

با تجهیز پنج شعبه دیگر بانک دی به سامانه خدمات بانکی روشندلان، امکان ارائه خدمات به نابینایان در هشت شعبه این بانک امکان پذیر شد.

  • 18

مرکز تماس، ظرفیتی مناسب برای ارتباط با مشتریان

مدیرعامل بانک توسعه تعاون گفت: مرکز تماس مشتریان، ظرفیت مناسبی برای برقراری ارتباط، تبادل اطلاعات و ارائه مشاوره و خدمات به مشتریان است.

  • 17

صندوق بیمه کشاورزی در استان زنجان زیان‌ده است

زنجان-رئیس سازمان جهادکشاورزی استان زنجان گفت: متأسفانه آمارها حاکی از آن است که بیمه کشاورزی در استان زنجان بیمه‌ای زیان‌ده است.

  • 20

بازدید مدیران بانک تجارتی ایران و اروپا از بانک دی

مدیران ارشد بانک تجارتی ایران و اروپا (E.I.H.) در راستای توسعه سطح روابط کارگزاری و گسترش عملیات بانکداری بین الملل با مدیران ارشد بانک دی دیدار کردند.

  • 19

ثروتمندترین افراد تاریخ کدامند؟

با در نظر گرفتن نسبت ثروت به تولید ناخالص داخلی می‌توان دریافت که برخی افراد از ثروتمندان حال حاضر جهان نیز ثروتمند تر بوده‌اند.

  • 18
  • 28