از دوستی با آل احمد تا تشویق نصیریان برای فعالیت در تئاتر ایرانی

از دوستی با آل احمد تا تشویق نصیریان برای فعالیت در تئاتر ایرانی

امیرحسین جهانبگلو از چهره‌های مهم فرهنگ در دهه‌های ۳۰و۴۰ بود.او به جز ترجمه در حوزه‌های فلسفه، اقتصاد و سیاست، دغدغه فرهنگ ایرانی را هم داشت و علی نصیریان را تشویق به اجرای نمایش ایرانی کرد.

پنجشنبه 23 خرداد 1398 ساعت 6:33

به گزارش شبکه خبری بانک و بیمه "بینا" به نقل از مهر 

به گزارش خبرنگار مهر، امروز دوشنبه ۲۰ خرداد ۱۳۹۸ برابر است با بیست و هشتمین سالگرد درگذشت امیرحسین جهانبگلو، اقتصاددان، مترجم و فعال فرهنگی معاصر. امیرحسین جهانبگلو در ۱۳۰۲ در تهران به‌دنیا آمد و در ۲۰ خرداد ۱۳۷۰ درگذشت و در بهشت زهرای تهران به خاک سپرده شد. او لیسانس فلسفه و منطق و همچنین دکترای اقتصاد داشت و همه مقاطع تحصیلی را در دانشگاه سوربن گذراند. او پس از بازگشت به ایران ابتدا در وزارت دارایی به کار مشغول شد و در ادامه در شرکت نفت، شرکت گاز، سازمان اپک و… نقشی مهم ایفا کرد. در کنار این مشاغل او از تدریس و ترجمه نیز غافل نبود و در دهه ۵۰ بیشتر عمر خود را به تدریس در دانشگاه تهران گذراند. او همچنین از دوستان نزدیک و صمیمی جلال آل احمد بود و در دهه ۲۰ با او انجمن اصلاح را پایه گذاری کرد.

جهانبگلو یکی از روشنفکران مهم ایرانی است که تأثیر بزرگی بر جریان‌های فکری‌فلسفی معاصر گذاشت. او به‌جز تأمین منابع مطالعاتی برای اهالی فلسفه و اقتصاد، در هنگامه‌ای که منابع مطالعاتی بسیار اندک و انگشت شمار بود، موقعیتی را فراهم کرد تا اندیشمندان مهم ایرانی، تفکرات و نظریه‌های خود را در میان اهالی فلسفه بیان کنند. به عنوان مثال او در دهه‌های ۳۰ یا ۴۰ در منزل شخصی خود جلساتی را با محوریت سید احمد فردید و با حضور برخی چهره‌های مهم فلسفه ایران مانند داریوش شایگان و داریوش آشوری برپا کرد. این جلسات که در تاریخ تفکر معاصر با عنوان «فردیدیه» ثبت شده، باعث شد تا سیداحمد فردید محملی مناسب برای نشر افکارش داشته باشد. به باور کسانی که در این جلسات حضور داشتند، جهانبگلو در بسیاری جهات عملاً روی خوشی به ادعاهای فردید نشان نمی‌داد، اما حضور و بیان تفکر را مهمترین عامل و علت رشد فرهنگ و تمدن می‌دانست و تمام تلاش خودش را در این خصوص هم متمرکز و هم اعمال می‌کرد. بنابراین می‌توان او را یکی از مشوقان ترویج «فرهنگ گفت‌وگو» در ایران معاصر نیز دانست.

امیرحسین جهانبگلو و «فکر و ذکر ایرانی»

دغدغه جهانبگلو، بالندگی فرهنگ و تمدن ایرانی بود. به همین دلیل نیز سعی داشت با ترجمه متون در حوزه‌های مختلف فرهنگی ایرانیان را با متون معتبر دنیا آشنا کند. این آشنایی باعث می‌شد تا ایرانیان با استفاده از رویکردهای جدید به سراغ فرهنگ خود بروند. یکی از مهم‌ترین تأثیرات او را می‌توان در زمینه تئاتر جست‌وجو کرد. او ضمن ترجمه چند کتاب در حوزه تئاتر، هنرمندان را تشویق به اجرای تئاترهای ایرانی می‌کرد و یکی از مشوق‌های اصلی علی نصیریان برای اجرای تئاتر ایرانی و نمایشنامه نویسی بود. جهانبگلو همچنین همسرش را نیز به تهیه متون تئوریک درباره نمایش‌های سنتی ایرانی ترغیب کرد.

به باور همعصران و نزدیکان جهانبگلو درک غرب و مفهوم فکر غربی نزد او آنقدر پویا و نزدیک به واقعیت بود که اگر بنا را بر دست به قلم شدن یا توصیف غرب می‌داشت شاید امروز شرایط غرب شناسی ما چیزی متفاوت‌تر از مفهوم «غربزدگی» فردید و کتاب «غربزدگی» جلال آل احمد و همچنین نظریات مدعیان و متفکرانی بود که به مدد داشتن دستی در سیاست و امور اجرایی به بدترین شکل ممکن باعث عقب افتادگی فکری معاصر ما در برابر غرب شدند.

متأسفانه با تمام اهمیت جهانبگلو تنها یک کتاب درباره او منتشر شده و روند بازنشر ترجمه‌هایش نیز منظم نیست. تنها کتاب منتشر شده درباره زندگینامه و آثار او «امیرحسین جهانبگلو: زندگی‌نامه و شرح احوال و آرای انتقادی» نوشته محمد میلانی است که برای نخستین بار در سال ۱۳۹۷ در ۸۰ صفحه و بهای هشت هزار تومان توسط نشر ورا منتشر شد. این کتاب دومین مجلد از مجموعه «فکر و ذکر ایرانی» است که با دبیری محمد میلانی در نشر ورا منتشر می‌شود.

کتاب سه فصل اصلی دارد که عناوین آن به ترتیب از این قرار است: «زندگینامه»، «امیرحسین جهانبگلو: یک چپ منتقد» و «جهانبگلو و فردید: تمرین برای زایش تفکر در جمع». در این کتاب همچنین آلبوم تصویری کاملی نیز از سال‌های زندگی جهانبگلو به مخاطبان ارائه شده است. نویسنده در این کتاب نگاهی تحلیلی به زندگی این متفکر تأثیرگذار و داشته و تلاش کرده تا با روایت این زندگی و حیات فکری و اجتماعی او نشان دهد که ظرفیت فکری اهالی اندیشه در ایران نتوانست درک صحیح و درستی از این متفکر داشته باشد.

میلانی در جای دیگری درباره جهانبگلو گفته است: «او چند کتاب ترجمه کرده و تصحیح چند کتاب را به عهده گرفته است. اما در عمل کارهایی را تحویل جامعه فکری ایرانی داده که نظیر و همتایی نداشته و ندارد. ترجمه او از کتاب الکساندر کویره با همکاری کامران فانی یا ترجمه آثار مستقل وی از تافلر نشان از ذهنی قدرتمند قوی و تسلطی ساختاری بر ادبیات انگلیسی و فرانسوی دارد. این بخشی از ماجرا است. همیشه تأسف جدی من در خصوص جهانبگلو عدم پویایی دانشجویانی بوده که در کلاس‌های کارشناسی ارشد و دکتری وی در دانشگاه تهران حضور می‌داشتند. دانشجویانی که هر هفته غریب به پنجاه تا ۶۰ صفحه از معتبرترین متون فکری و اقتصادی نوین را از دست استاد می‌گرفتند و بعد از هیچکدام نه تنها هیچ همتی برای جمع آوری این متون به منظور انتشار نکردند بلکه اکنون حتی این متون را به طور کامل هم در اختیار ندارند. درخواست من از آنها برای در اختیار داشتن این متون و یادداشت‌ها از شاگردان جهانبگلو راه به هیچ جایی نبرد. بر این مبنا همیشه معتقد بوده و هستم که کسی همچون امیرحسین جهانبگلو دچار زودمرگی شد.»

کتابشناسی امیرحسین جهانبگلو

همانطور که اشاره شد ترجمه‌های جهانبگلو حوزه‌های مختلفی را در بر می‌گیرد. این کتاب‌ها در زمانه انتشار خود نخستین و تنها منابع مطالعاتی برای دانشجویان و علاقه‌مندان بودند.

از میان معروفترین ترجمه‌های جهانبگلو در حوزه اندیشه می‌توان به این موارد اشاره کرد: «گفتاری درباره دکارت» نوشته الکساندر کویره، «سیاست از نظر افلاطون» نوشته الکساندر کویره، «روش تفکر سیستمی» نوشته ژوئل دوروسنی، رونالدجان بیشون، «ضربه آینده» نوشته آلوین تافلر و…

همچنین «اصول برنامه‌ریزی رشد اقتصادی» از تین برگن، «جهان سوم در بن‌بست» نوشته پل بروک، «غول‌های غلات» نوشته دن مورگان و… از مهم‌ترین کتاب‌های جهانبگلو در حوزه‌های اقتصاد و سیاست است.

اشاره شد که جهانبگلو در حوزه‌های هنر و ادبیات نیز دستی بر آتش داشته و کتاب‌هایی را به جامعه هنری و ادبی کشور معرفی کرده است. از جمله ترجمه‌های او در این حوزه می‌توان به این موارد اشاره کرد: «فن صحنه‌سازی تئاتر» نوشته لئون موسیناک (این کتاب در سال ۱۳۳۵ منتشر شد و همین سال انتشار اهمیت آن را دوچندان می‌سازد. خوشبختانه اهالی تئاتر امروزه متون آموزشی و تئوریک بسیاری در اختیار دارند اما در دهه ۳۰ جامعه تئاتری کشور از این نظر در مضیقه بود.) رمان «سپیده دم» اثر امانوئل روبلس (لوئیس بونوئل با اقتباس از این رمان فیلمی نیز به همین نام ساخته بود)، «مردی که زیر زمین زندگی می‌کرد» اثر ریچارد رایت و…

«تاریخ اجتماعی دوره مغول» مشتمل بر بخش سوم تاریخ غازان خان، مقدمه جامع التواریخ و زندگی رشیدالدین فضل الله به قلم خودش، نیز با تألیف و کوشش جهانبگلو منتشر شده است.

کد خبر 4636672
محمد آسیابانی

ثبت نظر

ارسال

تبلیغات‌

ثبات و کنترل بازار ارز بدون از دست دادن ذخایر ارزی

رئیس کل بانک مرکزی گفت: جلوگیری از خروج سرمایه و توجه به عوامل بنیادی شکل دهنده نرخ ارز دو راهبرد اصلی بانک مرکزی در مقابله با تحریم ها بوده است.

  • 56

رئیس کل بانک مرکزی فردا به آذربایجان غربی سفر می کند

ارومیه - عبدالناصر همتی رئیس کل بانک مرکزی فردا جمعه به آذربایجان غربی سفر می کند.

  • 61

ابلاغ مصوبات جدید بازارپایه فرابورس

مدیر نظارت بر بورس‌های سازمان بورس از ابلاغ مصوبات جدید با موضوع بازار پایه فرابورس خبر داد.

  • 65

انجام عملیات تخصصی بانکداری در ۴۵۰ واحد بانکی

مدیرعامل بانک توسعه تعاون عنوان کرد: ۴۵۰ واحد بانکی در استان‌های سراسر کشور با انجام عملیات تخصصی بانکداری مجموعه فعالیت توسعه‌ای بانک توسعه تعاون را ساماندهی می‌کنند.

  • 63

برنامه جدید ایران و چین برای همکاری‌های گمرکی و تسهیل تجارت

برنامه جدید ایران و چین برای گسترش همکاری‌های گمرکی و تسهیل تجارت در دیدار سفیر چین در تهران با رییس کل گمرک ایران بررسی و سفیر چین در تهران تاکید کرد که چین خواستار گسترش مناسبات تجاری است.

  • 45

تغییرات نرخ رسمی ۴۷ واحد پولی/ دلار ثابت ماند

بر اساس آخرین تغییرات نرخ رسمی ارز، نرخ ۲۸ ارز نسبت به روز گذشته افزایش و قیمت ۹ واحد پولی دیگر کاهش یافت. نرخ دلار و ۹ ارز دیگر نیز ثابت ماند.

  • 54

تغییرات نرخ رسمی ۴۷ واحد پولی/ دلار ثابت ماند

بر اساس آخرین تغییرات نرخ رسمی ارز، نرخ ۲۸ ارز نسبت به روز گذشته افزایش و قیمت ۹ واحد پولی دیگر کاهش یافت. نرخ دلار و ۹ ارز دیگر نیز ثابت ماند.

  • 46

برترین بانک‌های سوئیسی کدامند؟

سوئیس یکی از اصلی‌ترین قطب‌های بانکی جهان محسوب می‌شود. جایی که محل ذخیره‌سازی بسیاری از سرمایه‌های کلان است.

  • 57

تاکید سرپرست بیمه ایران بر حداکثر تلاش در خدمت‌رسانی به زائران

سرپرست بیمه ایران بر حداکثر تلاش در خدمت‌رسانی به زائران اربعین حسینی (ع) تاکید کرد.

  • 58

آینه تعاملی برای تمرینات ورزشی و ارتباط با مربی

یک شرکت تجاری آینه ای تعاملی تولید کرده که مجهز به نمایشگر ال سی دی است و برای مشاهده و برنامه ریزی تمرینات ورزشی و ارتباط با مربی قابل استفاده است.

  • 51

بیشترین حجم ضمانت‌نامه‌ها صادره بانک توسعه تعاون مربوط به خوزستان

رییس هیات مدیره و مدیرعامل بانک توسعه تعاون: بیشترین حجم ضمانت‌نامه‌های صادره بانک توسعه تعاون مربوط به استان خوزستان است.

  • 53

دلیل ثبات نرخ ارز در بازار از زبان همتی

رئیس کل بانک مرکزی گفت: یکی از دلایلی که می‌بینید در بازار ارز ثبات نسبی فراهم شده است، برگشت ارز صادرکنندگان و سامانه نیما است امروز هم اعلام شد که ۱۹ میلیارد دلار در شش ماهه اول امسال ارز تخصیص داده‌ایم.

  • 49

ادغام بانک های نیروهای مسلح تا آذرماه نهایی می شود

رئیس کل بانک مرکزی در مورد ادغام بانک های وابسته به نیروهای مسلح گفت: این امر روند خوبی دارد تا پایان آذرماه باید ادغام بانکها نهایی شود.

  • 57

افزایش منابع بانک،توان حمایت از رونق تولیدرا ارتقا می‌دهد

در شرایطی که فعالان اقتصادی انتظار دارندتا تسهیلات ریالی به تناسب افزایش نرخ ارز افزایش پیدا کند،لذا افزایش منابع بانک توسعه صادرات می‌تواند توان حمایتی بانک ازصادرکنندگان ورونق تولیدرا افزایش دهد.

  • 53

توافق روسیه و ترکیه برای حذف تدریجی دلار

مسکو و آنکارا بر سر جایگزین کردن دلار با روبل و لیر توافق کردند.

  • 52

اعطای تسهیلات ویژه بانک شهر به تمامی صنوف

بانک شهر با هدف حمایت از فعالیت های اقتصادی و بخش های اثرگذار در جامعه، تسهیلات ویژه ای در قالب طرح "شهریار" به فعالان بخش اقتصادی دو گروه پزشکی و غیر پزشکی ارائه می کند.

  • 53

قیمت خرید تضمینی گندم با توجه به شرایط اقتصادی کشور تعیین شد

وزیر جهاد کشاورزی گفت: شورای اقتصاد برای تعیین قیمت تضمینی گندم مسائل اقتصادی کنونی کشور را مد نظر قرار داده است.

  • 91

۳ کارگزاری بانکی در جمع برترین‌های بورس انرژی

آمارهای منتشر شده نشان می‌دهد در ۶ ماهه نخست سال جاری، ۳ کارگزاری بانکی از نظر ارزش کل معاملات از مجموع ۷۰ شرکت کارگزاری بورس انرژی، در میان برترین کارگزاری‌ها قرار داشته‌اند.

  • 61

مکزیک و ویتنام بزرگترین برندگان جنگ تجاری آمریکا و چین

واردات آمریکا از بزرگترین تامین‌کننده خود، چین، بدلیل جنگ تجاری به شدت کاهش یافته است و فعلا مکزیک و ویتنام این جای خالی را با وارد کردن خیل عظیمی از کالا به آمریکا پر کرده‌اند.

  • 56

پولدارترین زنان جهان را بشناسید

۱۵زن ثروتمند آمریکایی در مجموع ۲۶۲.۴میلیارد دلار ثروت دارند.

  • 56