مروری بر تجارب جهانی

مروری بر تجارب جهانی

میثم رادپور /کارشناس اقتصادی آخرین اخبار در مورد بازار متشکل ارزی حاکی از آن است که به‌زودی اولین روز معاملاتی این بازار فرا خواهد رسید. بسیاری از کارشناسان اقتصادی بر این باورند که سازوکارهای بازار متشکل ارزی، نقش بسیار سازنده‌ای در کنترل بازار ارز به همراه خواهد داشت. آنها عموما توجه نمی‌کنند که واقعیت دیروز و امروز بازار ارز کشور و شوک‌های متعدد ناشی از جهش‌های ارزی از مجموعه عوامل بسیار بزرگ‌تر و جدی‌تری نشأت می‌گیرند:

سه شنبه 4 تیر 1398 ساعت 1:57

به گزارش شبکه خبری بانک و بیمه "بینا" به نقل از دنیای اقتصاد 

مروری بر تجارب جهانی

️اقتصادمان دولتی و وابسته به نفت و گاز و مشتقات آنهاست و تمامی عوارض ناشی از این وضعیت از قبیل بهره‌وری نسبتا پایین، بی‌انضباطی دولت در سیاست‌های پولی و مالی، ساختار انحصاری بازار ارز، نامتنوع‌بودن منابع درآمد ارزی و رژیم ارزی نرخ تبدیل ثابت، به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم به بازار ارز منتقل می‌شود. ️از طرفی دیگر در حال حاضر بحران‌هایی نظیر بحران نظام بانکی بر بازار ارز سایه انداخته است؛ بحرانی که با تضعیف موقعیت مقام ناظر بازار پول و بانک‌های تحت نظارت آن، آشفتگی‌های بازار ارز را دوچندان می‌کند. ️همه‌ این عوامل نظام ارزی کشور را در معرض بحران‌ قرار می‌دهند؛ بحران‌هایی که هر از گاهی همراه با تشدید عدم‌اطمینان‌های ناشی از سیاست خارجی تنش‌زای کشورمان سربرمی‌آورند و اقتصادمان را در شوک فرو می‌برند. بدیهی است که تمام عوامل بنیادینی که موقعیت امروز بازار ارز کشور را رقم می‌زنند، ناشی از اقدامات صورت‌گرفته طی سال‌های گذشته است که بستری نامطمئن برای پایه‌های نظام ارزی کشور فراهم کرده است؛ بستری که در آن، دیرک خیمه‌ «بازار متشکل ارزی» نیز دوام نمی‌آورد. اعتقاد به معجزه‌ بازار متشکل ارزی، به‌معنی نادیده‌گرفتن عوامل بنیادینی است که وضعیت امروز نظام ارزی کشور را توضیح می‌دهد.

بازار آزاد ارز کشورمان از جنس فرابورس است. فرابورس در مقابل بورس، بازاری نامتمرکزتر، غیررسمی‌تر، غیرسازمان‌یافته‌تر و نظارت‌ناپذیرتر است. بازار متشکل ارزی، بازاری از جنس بورس است؛ بازاری که در آن می‌توان تمامی بازیگران و معاملات آنها را شناسایی کرد، محدودیت‌هایی برای بازار وضع کرد (مانند دامنه‌ نوسان)، سازوکارهایی برای تضمین تسویه و تحویل (مانند اتاق پایاپای) تنظیم کرد و... بنابراین، مزیت‌هایی که می‌توان برای بازار متشکل ارزی عنوان کرد، همان مزیت‌های بورس نسبت به فرابورس است: امکان انجام معاملات برای تمام صرافی‌ها فراهم می‌شود؛ تمام بازیگران بازار در هر لحظه به قیمت‌های یکسانی دسترسی پیدا می‌کنند؛ ریسک‌ اعتباری معاملات، به‌دلیل وجود اتاق پایاپای بسی کاهش می‌یابد؛ مساله‌ مالیات بر معاملات ارز شفاف می‌شود و مرجعی رسمی برای قیمت‌های نقدی ارز ایجاد می‌شود. اما تمامی این مزیت‌ها در مقابل مسائل فنی‌ و نظارتی که در مسیر راه‌اندازی بورس ارز (اعم از اسکناس و حواله) موجود است، رنگ می‌بازد.

در مورد بازار حواله، اتاق پایاپای اساسا نمی‌تواند نقل‌وانتقال ارز بین بانک‌ها و به‌نام اشخاص را تضمین کند، چراکه این نقل‌وانتقالات مشمول قواعد نظام پولی بین‌المللی است و اتاق پایاپای نه واضع آن مقررات است و نه کنترلی روی آنها دارد. اتاق پایاپای نمی‌تواند تضمین کند که بانک A قطعا وجوه حواله را به نام شخص B به حساب شخص C در بانک D منتقل می‌کند. چراکه بانک A و D به‌ترتیب برای ارسال و دریافت این حواله به نام اشخاص B و C از عرف‌های نظام پولی بین‌المللی و البته ملاحظات داخلی خود تبعیت می‌کنند، نه اوامر اتاق پایاپای. در مورد بورس نقدی (اسکناس) ارز، اولا بخش بسیار عمده‌ معاملات در دنیا از طریق پول الکترونیک انجام می‌شود و نیازی به راه‌اندازی بورس اسکناس احساس نمی‌شود، ثانیا انجام معاملات اسکناس در احجام نسبتا بزرگ آن هم در بازاری رسمی، به‌معنی کمک به توسعه‌ معاملاتی است که به‌طور جدی با شائبه‌ پولشویی همراه است، همچنین تکمیل فرآیند تسویه و پایاپای با سرعتی که در خور جنسی به نقدشوندگی ارز است، با دردسرهای عملیاتی همراه است.

این واقعیت است که بخش عمده‌ معاملات بزرگ‌ترین بازارهای جهان از قبیل بازار اوراق قرضه و ارز در بازارهایی از جنس فرابورس (بازارهای غیرمتشکل) انجام می‌شود. در بورس‌های ارز منحصرا معاملاتی از نوع تحویل آتی از طریق ابزار مشتقه از قبیل قراردادهای آتی و اختیار معامله انجام می‌شود و بورس نقدی اسکناس و حواله‌ ارز که از جنس معاملات تحویل آنی محسوب می‌شوند، بر اساس اطلاعات نگارنده، سابقه‌ای در جهان ندارد. کارکردهای فرابورس به لحاظ کشف قیمت، فراهم‌آوردن نقدینگی و کاهش هزینه‌ معاملات چیزی کمتر از بورس نیست و بخش اعظم (بیش از ۹۴ درصد) بزرگ‌ترین، نقدترین و کم‌هزینه‌ترین بازار جهان یعنی بازار ارز از نوع فرابورس است. از قضا یکی از دلایلی که موجب شده بازار ارز کشور ناکارآ به‌نظر برسد، اقدامات بانک مرکزی، دولت و قوه‌ قضائیه در این بازار است.

ممنوع‌کردن معاملات، امنیتی‌کردن فضای بازار، اعدام سلاطین و... هزینه‌ معاملات در این بازار را بالا برده است. چند ماه پیش معاملات نقدی ارز در کشورمان جرم و از مصادیق قاچاق محسوب می‌شد و حالا قرار است برای همین معاملات بازار متشکل ارزی راه‌اندازی شود. اولی در دنیا کم‌سابقه و دومی بی‌سابقه است. با این همه اگر ادعا می‌شود که به خاطر شرایط خاص بازار ارز کشورمان، نیاز به راه‌اندازی بازار متشکل اسکناس ارز احساس می‌شود، ملالی نیست. می‌توان امیدوار بود که بازار متشکل ارزی، دارای مزیت‌های بورس نسبت به فرابورس است. چنین مزیت‌هایی کارآیی بازار ارز را یک پله بهبود می‌دهد، ولی بنیان‌های اقتصادی تشریح‌کننده‌ وضعیت امروزی بازار ارز را جابه‌جا نمی‌کند.

اما راه‌اندازی چنین بازاری با تهدیدهایی همراه است. این تهدیدها البته تا زمانی که تلاطم‌های بازار ارز کم‌دامنه است بروز نمی‌یابد، اما چنانچه بازار ارز وارد دوره‌ پرنوسان شود، واکنش مقام ناظر چه خواهد بود؟ آیا طبق معمول محدودیت‌هایی از قبیل کاهش دامنه‌ نوسان، کاهش حجم معاملات هر شخص و... وضع می‌کند؟ آیا تلاش نمی‌کند با لطایف‌الحیل قیمت‌هایی در تابلوی معاملات به نمایش بگذارد که بسی پایین‌تر از قیمت‌های در دسترس است؟ بدیهی است که چنین قیمت‌نمایی‌هایی باعث سلب اطمینان از بازار ارز و تشدید نوسانات آن بازار خواهد شد. بعید نیست در سایه‌ این دستکاری‌های احتمالی، نرخ دیگری به مجموعه‌ نرخ‌های موجود اضافه شود: نرخ بازار متشکل ارز.

این مطلب برایم مفید است

ثبت نظر

ارسال

تبلیغات‌

لاریجانی: بانک مرکزی از اهرم مالیات برای بازگشت ارز صادراتی استفاده کند

رئیس مجلس شورای اسلامی گفت: در بحث بازگشت ارز صادراتی پیشنهاداتی از بخش های مختلف ارائه شده است، به طور مثال محرومیت از معافیت مالیاتی می تواند برای صادرکنندگانی که ارز صادراتی را پس نمی دهند، اعمال شود.

  • 2

بزرگترین صادرکنندگان 'آرد' در جهان

مجموع ارزش صادرات جهانی آرد در سال گذشته میلادی(۲۰۱۸) برابر با ۶.۱ میلیارد دلار بوده است. این آمار بیانگر کاهش ۵.۷ درصدی از سال ۲۰۱۴ و همچنین افت ۲.۴ درصدی در مقیاس سالانه (۲۰۱۸/۲۰۱۷) خواهد بود.

  • 2

کاهش لحظه به لحظه قیمت دلار/ سقوط به کانال 10 هزار تومان

کاهش لحظه به لحظه قیمت دلار در بازار غیر رسمی ادامه دارد و در حالی که تنها چند دقیقه از آغاز معاملات گذشته قیمت این ارز خارجی در آستانه سقوط به کانال 10 هزار تومان قرار گرفت.

  • 2

«جک ریچر» سریال می شود؛ با تام کروز یا بدون او!

شبکه آمازون با خرید حق رایت تلویزیونی «جک ریچر» Jack Reacher، قصد دارد نسخه ای سریالی از آن تهیه کند.

  • 2

تفاهمنامه بانک صادرات و اتاق تهران/ تحریک تقاضا برای رونق تولید

مدیرعامل بانک صادرات ایران با تشریح جزییات تفاهمنامه همکاری این بانک با اتاق بازرگانی تهران گفت: این تفاهمنامه در چارچوب طرح طراوت امضا شد و هدف از آن تحریک تقاضای کل برای رونق تولید است.

  • 3

فروش اوراق گواهی سپرده مدت‌دار ویژه سرمایه‌گذاری( عام)

گواهی سپرده مدت دار ویژه سرمایه گذاری( عام)، از روز پنج‌شنبه ۲۷ تیر ماه تا پایان روز کاری چهارشنبه دوم مرداد ماه سال جاری در شعب بانک کشاورزی عرضه و به فروش خواهد رسید.

  • 4

قیمت نفت خام بیش از ۳ درصد سقوط کرد

ادعای دروغین وزیر خارجه آمریکا که مدعی شد ایران آماده است تا بر سر برنامه موشکی خود مذاکره کند موجب شد قیمت نفت بیش از ۳ درصد سقوط کند.

  • 3

شرایط دریافت سهام و املاک سایپا به جای بدهی به بیمه‌گران

عضو شورای عالی بیمه می‌گوید دریافت سهام و املاک سایپا به جای بدهی این شرکت به شرکت‌های بیمه مشروط به عدم مغایرت آن با آئین‌نامه‌های ۶۰ و ۹۷ سرمایه‌گذاری شورای عالی بیمه است.

  • 3

صفحه نخست روزنامه‌های چهارشنبه

رهبر معظم انقلاب در دیدار ائمه جمعه سراسر کشور: راهزنی دریایی انگلیس خبیث را بی پاسخ نمی‌گذاریم، دلار به کانال ۱۱ هزار تومانی عقب‌نشینی کرد و انتقاد سازمان ملل از ایجاد محدودیت برای هیات ایرانی در نیویورک از مواردی است که مطبوعات امروز به آن پرداخته‌اند.

  • 4

توسعه بخش تعاون از مسیر همدلی و تعاون میسر است

حجت اله مهدیان رئیس هیئت‌مدیره و مدیرعامل بانک توسعه تعاون: توسعه بخش تعاون از مسیر همدلی و تعاون میسر است.

  • 4

بانک تجارت مجهز به شبکه گسترده در داخل و خارج از کشور است

عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس گفت: بانک تجارت مجهز به یک شبکه گسترده و فراگیر در داخل و خارج از کشور است.

  • 4

ارزیابی مثبت از عملکرد بانک تجارت

عضو کمیسیون برنامه بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی گفت: ارزیابی بنده نسبت به نحوه عملکرد بانک تجارت مثبت است.

  • 3

صورت‌های مالی بیمه سال ۱۳۹۷ بیمه آسیا تصویب شد

مجمع عمومی عادی سالیانه بیمه آسیا برگزار شد و اعضا ضمن تصویب صورت های مالی این شرکت در دوره مالی منتهی به ۲۹ اسفند ۱۳۹۷، با تقسیم ۱۲۰ ریال سود به ازای هر سهم موافقت کردند.

  • 5

اتاق تهران و بانک صادرات تفاهمنامه همکاری امضا کردند

اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران و بانک صادرات ایران با هدف ارائه انواع خدمات مالی و بانکی به اعضای اتاق تهران، تفاهمنامه همکاری امضا کردند.

  • 4

رئیس کل بانک مرکزی: نقدینگی کشور را به طور هدفمند به سمت تولید می‌بریم

رئیس کل بانک مرکزی با بیان اینکه نقدینگی کشور را به طور هدفمند به سمت تولید خواهیم برد، گفت: بانک مرکزی ارقام ویژه‌ای را برای افزایش سرمایه در گردش بخش صنعت در نظر گرفته است.

  • 6

رئیس کل بانک مرکزی: نقدینگی کشور را به طور هدفمند به سمت تولید می‌بریم

رئیس کل بانک مرکزی با بیان اینکه نقدینگی کشور را به طور هدفمند به سمت تولید خواهیم برد، گفت: بانک مرکزی ارقام ویژه‌ای را برای افزایش سرمایه در گردش بخش صنعت در نظر گرفته است.

  • 6

ارقام ویژه‌ای را برای افزایش سرمایه بخش صنعت در نظر گرفته‌ایم

رئیس کل بانک مرکزی با بیان اینکه نقدینگی کشور را به طور هدفمند به سمت تولید خواهیم برد، گفت: بانک مرکزی ارقام ویژه‌ای را برای افزایش سرمایه در گردش بخش صنعت در نظر گرفته است.

  • 3

بیمه سلامت چقدر از هزینه داروهای «ام. اس» را می‌پردازد؟

رئیس گروه دارو دفتر خدمات تخصصی سازمان بیمه سلامت ضمن اشاره به خدمات دارویی این سازمان بیمه‌گر به مبتلایان ام. اس گفت:۲۱ هزار و ۶۷۹ بیمار ام اس در سال ۹۷ داروی تخصصی دریافت کرده‌اند که از این تعداد هفت درصد مربوط به داروهای وارداتی بوده است.

  • 6

بیمه سلامت چقدر از هزینه داروهای «ام. اس» را می‌پردازد؟

رئیس گروه دارو دفتر خدمات تخصصی سازمان بیمه سلامت ضمن اشاره به خدمات دارویی این سازمان بیمه‌گر به مبتلایان ام. اس گفت:۲۱ هزار و ۶۷۹ بیمار ام اس در سال ۹۷ داروی تخصصی دریافت کرده‌اند که از این تعداد هفت درصد مربوط به داروهای وارداتی بوده است.

  • 5