مبانی جدید در محاسبه شاخص‌ها

مبانی جدید در محاسبه شاخص‌ها

یلدا راهدار /نایب رئیس سازمان ملی کارآفرینی بیش از چهار دهه است که اقتصاد ایران از تحریم و تبعات ناشی از آن صدمه دیده است. هر دولتی که در ایالات‌متحده بر سر کار آمده، نوع تحریم و شدت آن را تغییر داده است تا آنجا که حتی توافق‌نامه برجام هم نتوانست مانع از اعمال تحریم‌های جدید علیه ایران شود. هر چند که طی این سال‌ها فضای کسب‌وکار کشور جدای از مساله تحریم دچار معضلاتی بوده و هست، اما تحریم‌های اخیر به آشفتگی آن دامن زده است.

دوشنبه 11 آذر 1398 ساعت 20:50

به گزارش شبکه خبری بانک و بیمه "بینا" به نقل از دنیای اقتصاد 

مبانی جدید در محاسبه شاخص‌ها

نظام سیاست‌گذاری و ساختار اداری کشور در صدر نابسامانی فضای کسب‌و کار قرار دارد. این دو مولفه تعیین‌کننده میزان پویایی، کارآیی و شفافیت قوانین و بخشنامه‌ها در انجام رویه‌های اداری و کیفیت فرآیندهای آن از آغاز تا پایان یک کسب‌وکار هستند. نهادهای بین‌المللی معتبر سالانه گزارش‌های مرتبط با ارزیابی شاخص‌های مختلف اقتصادی مانند رقابت‌پذیری، شفافیت، رفاه اقتصادی، کارآفرینی و... منتشر می‌کنند که سرمایه ‌گذاران و کشورها را از وضعیت اقتصادی یکدیگر مطلع می‌سازد. در این میان گزارش پایش فضای کسب‌وکار یکی از مهم‌ترین گزارش‌ها است که بانک جهانی با جمع‌آوری داده‌ها و رصد آنها، میزان مساعد بودن محیط جهت انجام کسب‌وکار را اعلام می‌کند تا بتواند دید روشنی به سیاست‌گذاران و فعالان بخش خصوصی برای انجام اصلاحات در سال‌های آینده ارائه کند. معیارهای سنجش این فضا ۱۰ شاخص است که نسبت به سال قبل از آن مورد سنجش قرار می‌گیرد و با برترین اقتصادهای جهان مورد مقایسه قرار می‌گیرد و اصلاحات و اقدامات سایر کشورها در بهبود هر یک از این شاخص‌ها ارائه می‌شود.

در روش محاسبه نماگرهای بانک جهانی، هر یک از شاخص‌ها طی یک‌سال امتیازدهی و رتبه‌بندی می‌شوند اما در انتهای هر سال بانک جهانی یک بازنگری در امتیاز بر اساس فر‌آیندهای اجرایی صورت گرفته در آن سال انجام و ارائه می‌کند.  بر اساس گزارش فضای کسب‌وکار بانک جهانی در سال ۲۰۱۹، رتبه ایران ۱۲۸ و امتیاز ۹۸/ ۵۶ از ۱۰۰ بوده است که با بازنگری امتیاز ایران در سال ۲۰۱۹ به عدد ۶/ ۵۸ افزایش یافت. این در حالی است که امتیاز ایران در سال ۲۰۲۰ با اندکی کاهش به ۵/ ۵۸ رسید، اما رتبه یک پله بهبود یافت و به ۱۲۷ رسید. این کاهش امتیاز و بهبود رتبه به‌صورت همزمان سوالی را مطرح ساخته که چگونه با وجود تحریم‌ها و شرایط سخت اقتصادی که به‌نظر می‌رسد شرایط کسب‌وکار را در ایران دشوارتر کرده و امتیاز کل کشور را تنزل داده، رتبه کشور یک پله صعود کرده است؟ بانک جهانی در برخی سال‌ها روش محاسبه تعدادی از شاخص‌ها را تغییر می‌دهد. بر همین اساس ممکن است یک شاخص در دو سال متوالی با دو روش متفاوت مورد پایش قرار گیرد که در رتبه و امتیاز کل اثرگذار است. همچنین با بازنگری سالانه هر یک از شاخص‌ها چنانچه اشتباهی صورت گرفته باشد، آن را اصلاح می‌کند. اما آنچه بیش از همه در امتیاز و رتبه کشورها مورد توجه قرار می‌گیرد، انجام اصلاحات واقعی توسط دولت‌ها و اقداماتی است که سایر کشورها در راستای بهبود فضای کسب‌وکار خود انجام می‌دهند.

در ایران با توجه به شدت گرفتن تحریم‌ها در یک سال گذشته انتظارها بر این بود که فضای کسب‌وکار در چنین شرایطی نمی‌تواند بهبود یابد و پیش‌بینی‌ها بر آن بود که حتی وضعیت نامساعدتر شود. در تعاریف مربوط به فضای کسب‌وکار عواملی همچون کیفیت دستگاه‌های حاکمیت، ثبات قوانین و مقررات و کیفیت زیرساخت‌هاست که بر عملکرد واحدهای اقتصادی موثر هستند. بنابراین ملاک اصلی مساعد بودن این محیط متاثر از عوامل داخلی است. در گزارش DB۲۰۲۰ بانک جهانی، شاخص‌های «اخذ مجوزهای ساخت‌وساز»، «ثبت مالکیت»، «حمایت از سرمایه‌گذاران خرد» و «پرداخت مالیات» بهبود یافته‌اند. اما بهبود رتبه در هر یک از شاخص‌های مذکور ناشی از اقدامات یا اصلاحات دولت نبوده و دولت تقریبا هیچ نقشی در بهبود اندک رتبه کشور در سال  ۲۰۲۰ نداشته است. بهبود رتبه در هر یک از این شاخص‌ها یا به‌دلیل بازنگری در امتیازها بود یا به‌دلیل تغییر در روش محاسبه آنها یا عملکرد بهتر سایر کشورها.

از سال ۲۰۱۸ تا ۲۰۱۹ با شوک اقتصادی ناشی از نوسان شدید نرخ ارز و اعمال تحریم‌ها، رتبه فضای کسب‌وکار چهار پله سقوط کرد و به ۱۲۸ رسید و از آنجا که دولت هیچ اقدام اصلاحی برای بهبود انجام نداد، فضای کسب‌وکار کشور نامساعد باقی مانده است. یکی از مهم‌ترین عواملی که بنگاه‌ها را از شروع تا پایان کسب‌وکارها تحت تاثیر قرار می‌دهد، سیاست‌ها و تصمیمات دولتی و دستگاه‌های حاکمیتی است. بستر اقتصادی هر جامعه بر پایه چند متغیر کلان اساسی بنا نهاده شده که تغییر هر یک از آنها می‌تواند موجب رشد یا افول یک بنگاه اقتصادی شود. اجرای صحیح و ارائه گزارش شفاف از این متغیرها که شامل نظام بانکی، مالیاتی، تامین اجتماعی، نظام اداری و مالی است، می‌تواند محیطی را که واحدها در آن فعالیت دارند مساعد سازد.

متاسفانه بستر قانونی کشور عمدتا بر قوانینی پایه‌گذاری شده که مربوط به ۵ تا ۶ دهه اخیر است و به روزرسانی و پایشی در آنها صورت نگرفته است. مشخصا در فضایی که کشور دهه‌هاست از اهرم فشار تحریم‌های خارجی رنج می‌برد، نگاه دولتمردان آن باید به سمت ایجاد ثبات و آرامش در کشور با تدبیراندیشی و برنامه‌ریزی باشد. غیر قابل پیش‌بینی بودن و تغییرات قیمت مواد اولیه و محصولات و بی‌ثباتی سیاست‌ها، قوانین و مقررات اجرایی ناظر بر کسب‌وکار، امکان برنامه‌ریزی حتی در دوره کوتاه‌مدت را از بنگاه اقتصادی سلب کرده و تصمیمات محدود به یک روز شده است که در این صورت میزان تولید و صادرات با پایین‌ترین ظرفیت صورت گرفته و حتی برخی بنگاه‌ها مجبور به تعطیلی و خروج از چرخه اقتصادی شده‌اند.

فرآیند پیچیده تامین مالی در بانک‌ها و تخصیص اعتبارات به موسسات دولتی ناکارآمد، محدودیت‌های شدیدی را بر فعالان بخش خصوصی تحمیل کرده است. ضوابط اخذ وثیقه، شیوه بررسی و ارزیابی طرح‌ها و مجوزهای خارج از نظام بانکی از مهم‌ترین مشکلات فعالان اقتصادی در فضای کسب‌وکار است. سیستم بانکی کشور سیستمی بیمار است که با مطالبات معوق شدید، حجم بالای بدهی به بانک مرکزی، غیر رقابتی بودن و قوانین انعطاف‌ناپذیر روبه‌رو است که فضای کسب و کار را نامساعد ساخته است. یکی از درآمدهای دولت در تامین بودجه مالیات است که سالیان سال است بر شیوه مالیات‌ستانی از اقشار و سازمان‌های مختلف، نقدها و اعتراض‌هایی وارد شده است که نبود شفافیت و نظارت صحیح در صدر آنها قرار دارد. مالیات‌ستانی به روش سنتی و برخورد سلیقه‌ای ممیزان مالیاتی روند را پیچیده‌تر ساخته است. حتی سامانه اینترنتی که برای اظهارنامه در نظر گرفته شده چنان پیچیده و گمراه‌کننده است که تمامی افراد قادر به تکمیل صحیح آن نیستند و همین موضوع باعث اشتباه در ثبت اطلاعات می‌شود. پروسه‌های مربوط به تامین اجتماعی و دریافت استعلامات مربوطه هزینه‌بر و زمانبر است و معضل پوشش حداکثری برای فعالیت بنگاه‌ها همواره مورد نقد قرار گرفته است.

به‌دلیل وجود ساختارهای غیررسمی و منفعت‌های فردی، این سازمان نتوانسته آن طور که باید به مشکلات مربوط به کارفرمایان و کارگران رسیدگی کند. پیش‌بینی آنکه آیا فضای کسب‌وکار در سال آینده بهبود خواهد یافت یا خیر به چند عامل بستگی دارد. نخست درصد پاسخگویی و میزان صحت داده‌های دریافتی از پرسش‌نامه‌های بانک جهانی که توسط مشارکت‌کننده‌های منتخب بانک جهانی تکمیل می‌شوند؛ که هر چقدر این افراد به فرآیندهای مربوط به هر شاخص مطلع‌تر و از دانش کافی برخوردار باشند، می‌توان گفت که شرایط واقعی را در پرسش‌نامه لحاظ کرده‌اند. دوم آنکه اقتصاد کشور را نمی‌توان بدون سیاست‌گذاری کارآمد رها کرد. دولت و حاکمیت باید با تصمیمات صحیح و تسریع در اقدامات مربوط به فرآیندهای اداری هر شاخص، این فضا را مساعد سازند.

چرا کشوری مانند ایران با چنین پتانسیل‌هایی از رقبای منطقه‌ای خود عقب‌تر باشد؟ سوم تصمیمات سیاسی و روابط بین‌المللی است که تاثیر غیرمستقیم بر این فضا دارد. جو انتخاباتی ریاست جمهوری آمریکا تا سال آینده، مواضع اروپا در صورت تصمیم ایران بر خروج از برجام و شدت تحریم‌ها از جمله عواملی هستند که بر پیش‌بینی‌های رتبه فضای کسب‌وکار در سال ۲۰۲۱ اثرگذار خواهند بود. بنابراین لازم است در وهله اول تغییرات و رفرم‌های اقتصادی را از داخل کشور آغاز کنیم تا بتوانیم در برابر محیط خارجی منعطف برخورد کنیم سپس با پیش‌بینی سناریوهای مختلف برای هر گونه تغییرات در عوامل خارجی آماده باشیم.

این مطلب برایم مفید است
4 نفر این پست را پسندیده اند

ثبت نظر

ارسال

نمایش‌

حساب‌های شخصی و تجاری جداسازی می‌شود

رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به اعمال نظارتی موثر بر تراکنش‌های پولی در شبکه بانکی یکی از برنامه‌های بعدی بانک مرکزی را جداسازی حساب‌های شخصی و تجاری دانست.

  • 2

حساب‌های شخصی و تجاری جداسازی می‌شود

رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به اعمال نظارتی موثر بر تراکنش‌های پولی در شبکه بانکی یکی از برنامه‌های بعدی بانک مرکزی را جداسازی حساب‌های شخصی و تجاری دانست.

  • 2

سرپرست اداره پیگیری و وصول مطالبات بانک دی منصوب شد

دکتر برات کریمی، مدیرعامل بانک دی طی حکمی اسمعیل جلائی را به سمت سرپرست اداره پیگیری و وصول مطالبات بانک دی منصوب کرد.

  • 2

سرپرست اداره پیگیری و وصول مطالبات بانک دی منصوب شد

دکتر برات کریمی، مدیرعامل بانک دی طی حکمی اسمعیل جلائی را به سمت سرپرست اداره پیگیری و وصول مطالبات بانک دی منصوب کرد.

  • 2

همراه بام جدید، خدمتی نوین به مشتریان بانک ملی ایران

اپلیکیشن همراه بام جدید بانک ملی ایران مطابق با استاندارهای روز دنیا در حوزه طراحی و با تکیه بر طراحی کاربر محور و بهره جستن از نظرات کاربران پیاده سازی و در «ملی شو۳» رونمایی شد.

  • 3

تجارت خارجی ۱۰ ماهه ایران به ۷۲ میلیارد دلار رسید

رییس کل گمرک ایران گفت: در ۱۰ ماهه سال جاری حجم واردات و صادرات کشور به ۷۲ میلیارد دلار رسید و میزان واردات ۶۰۰ میلیون دلار از صادرات پیشی گرفت.

  • 2

رونمایی از پرداخت QR code ایران کیش با حضور مدیر عامل بانک تجارت

سرویس جدید پرداخت مبتنی بر QR code در اپلیکیشن پات شرکت کارت اعتباری ایران کیش با حضور دولت آبادی مدیر عامل بانک تجارت رونمایی شد.

  • 2

بانک توسعه صادرات به سامانه هدایت رمزیکبارمصرف بانک مرکزی متصل شد

بانک توسعه صادرات ایران از تاریخ سوم بهمن ماه به سامانه هریم (هدایت رمز یکبار مصرف) بانک مرکزی متصل شد.

  • 2

تمدید مهلت ثبت نام چهارمین دوره DBA بازار سرمایه اسلامی تا ۱۰بهمن

انجمن مالی اسلامی با همکاری دانشگاه امام صادق(ع)، سازمان بورس، موسسه REDmoney مالزی و بانک قرض الحسنه رسالت دوره DBA بازار سرمایه اسلامی را برگزار می‌کند.

  • 2

جایگاه مناسب بانک کشاورزی در فهرست شرکت های برتر ایران

بانک کشاورزی در بیست و دومین سال رتبه بندی ۵۰۰ شرکت بزرگ کشور،  جایگاه مناسب خود را حفظ کرد و پس از ارزیابی های اطلاعات سال مالی ۱۳۹۷ در رده بیست و یکم قرار گرفت.

  • 3

افزایش ۳۵هزار میلیارد تومانی درآمد دولت با تغییر مبنای حقوق ورودی

نتایج برآوردهای مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد در صورتی که نرخ ارز مبنای محاسبه حقوق ورودی از ارز ۴۲۰۰ تومانی به نرخ سامانه نیما تغییر یابد، درآمد دولت ۳۵ هزار میلیارد تومان افزایش خواهد یافت.

  • 2

افزایش ۳۵هزار میلیارد تومانی درآمد دولت با تغییر مبنای حقوق ورودی

نتایج برآوردهای مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد در صورتی که نرخ ارز مبنای محاسبه حقوق ورودی از ارز ۴۲۰۰ تومانی به نرخ سامانه نیما تغییر یابد، درآمد دولت ۳۵ هزار میلیارد تومان افزایش خواهد یافت.

  • 2

پرداخت تسهیلات به پذیرندگان پایانه های فروشگاهی در بانک تجارت

بانک تجارت در راستای ارائه خدمات بیشتر به دارندگان دستگاه های POS متصل به بانک تجارت، در قالب طرح جدید "تسهیلات پایانه های فروشگاهی" تسهیلات ویژه پرداخت می کند.

  • 2

طرح فروش اقساطی سهام در بازار سرمایه

مدیرعامل بورس تهران با بیان اینکه بازار سرمایه تنش‌ها را پشت سر گذاشت، درباره فروش اقساطی برخی از سهام در بازار سرمایه گفت: این برنامه برای فروش دارایی‌های دولت مطرح شده است.

  • 48

ساخت، تجهیز و توسعه بیمارستانها، مراکز درمانی و پایگاههای اورژانس

بانک رفاه به منزله بانک سلامت محور، در ساخت، تجهیز و توسعه بیمارستان ها، مراکز درمانی و پایگاه های اورژانس، در حیطه مسئولیت های اجتماعی، نقش بسزایی داشته است.

  • 48

ارکان برنامه راهبردی و مدل کسب و کار اگزیم بانک دیجیتال

بانک توسعه صادرات ایران استراتژی های متناسب با اهداف اگزیم بانک دیجیتال را در قالب برنامه توسعه بانکداری دیجیتال با رویکرد نوآوری باز و با همکاری شرکت های دانش بنیان را دردست اجرا دارد.

  • 49

۹۰ میلیارد دلار اندازه بازار اسباب‌بازی جهان

پژوهش‌های متعدد شاخص‌های مختلفی را برای انتخاب یک اسباب‌بازی خوب بیان کرده‌اند که در این گزارش به چند شاخص برای انتخاب اسباب‌بازی اشاره می‌شود.

  • 59

دعوت به شرکت در مراسم تشییع سردار سلیمانی

مدیرعامل بانک سپه همه همکاران خود در بانک سپه و بانک‌های ادغامی را به شرکت پرشور در مراسم تشییع و وداع با سردار محبوب اسلام دعوت کرد.

  • 18

راه‌اندازی سرویس دریافت رمز پویا از طریق پیامک

بانک مرکزی اعلام کرد جهت تسهیل استفاده از رمز دوم پویا، امکان دریافت این رمز از طریق پیامک را برای کاربران بانکی فراهم کرده است.

  • 25

راه‌اندازی سرویس دریافت رمز پویا از طریق پیامک

بانک مرکزی اعلام کرد از سه‌شنبه این امکان فراهم می‌شود تا مشتریان بانکی‌ در زمان خریدهای اینترنتی، درخواست خود را برای دریافت پیامکی رمز پویا به بانک صادرکننده کارت خود ارسال کنند.

  • 63