بایدها و نبایدهای سیاست‌گذاری

بایدها و نبایدهای سیاست‌گذاری

دکتر سجاد برخورداری عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران

جمعه 25 بهمن 1398 ساعت 0:57

به گزارش شبکه خبری بانک و بیمه "بینا" به نقل از دنیای اقتصاد 

بایدها و نبایدهای سیاست‌گذاری

 طرح مساله

عملیات بازار باز (OMO) از جمله ابزارهای اجرای سیاست پولی توسط بانک مرکزی کشورها در ادبیات اقتصادی شناخته می‌شود. براساس ادبیات اقتصادی، بانک‌های مرکزی می‌توانند با استفاده از این ابزار، به‌طور غیرمستقیم حجم نقدینگی را کنترل کرده و هدف‌گذاری تورم را دنبال کنند. هر چند استفاده از این ابزار در تجارب بانک‌های مرکزی دنیا به وفور مشاهده می‌شود، اما در ایران این ابزار کمتر مورد توجه بانک مرکزی قرار گرفته است. سابقه محدودی از استفاده از این ابزار در سیاست‌گذاری‌های پولی کشور مشاهده می‌شود. در سال‌های اخیر بانک مرکزی در راستای دستیابی به اهداف خود تقریبا کارآیی بیشتر ابزارهای سیاست پولی را از دست داده است و این امر موجب شده است که قدرت مدیریت بازار پولی کشور توسط بانک مرکزی کاهش یابد. در راستای افزایش توان مدیریت بانک مرکزی بر بازار پولی کشور، نیاز به بازنگری در ابزارهای سیاست پولی است. اخیرا بانک مرکزی، عملیات بازار باز را به‌عنوان چارچوب جدید سیاست‌گذاری پولی خود تعریف کرده و به‌دنبال استفاده از این ابزار برای مدیریت نرخ سود بازار بین بانکی و در نهایت کنترل نقدینگی و مهار تورم و ایجاد بستر برای سیاست‌گذاری پولی مبتنی بر تورم هدف‌گذاری شده است. هر چند این اقدام بانک مرکزی، گام مثبتی در جهت افزایش توان مدیریت بانک مرکزی بر بازار پولی کشور ارزیابی می‌شود، اما درخصوص اجرای موفق عملیات بازار باز، توجه به برخی از بایدها و نبایدها ضروری است. در این نوشتار، تلاش می‌شود با بررسی ابعاد مختلف عملیات بازار باز، به مهم‌ترین بایدها و نبایدهای آن اشاره شود.

 عملیات بازار باز و اهداف آن

براساس ادبیات اقتصادی، عملیات بازار باز شامل خرید و فروش اوراق قرضه دولتی و اوراق خزانه در بازار باز توسط بانک مرکزی است که یک ابزار کلیدی توسط بانک‌های مرکزی به‌منظور اجرای سیاست‌های پولی به‌شمار می‌آید. این عملیات با هدف افزایش یا کاهش حجم پول در سیستم بانکداری انجام می‌شود. کمک اولیه عملیات بازار باز، قاعده‌مند کردن عرضه پول در اقتصاد است. زمانی که بانک مرکزی به‌دنبال افزایش عرضه پول در اقتصاد است، اقدام به خرید اوراق دولتی از بازار جهت تزریق نقدینگی به سیستم می‌کند و زمانی که اقدام به فروش اوراق دولتی می‌کند، به‌دنبال خارج کردن نقدینگی از سیستم است. در واقع بانک‌های مرکزی تلاش می‌کنند با استفاده از این بازار، شرایط نقدینگی را هموار کرده و آثار آن بر نرخ تورم و نرخ بهره را به حداقل برسانند. با توجه به وضعیت نقدینگی در کشور از یکسو و کمبود نقدینگی در اشکال مختلف آن در اقتصاد از سوی دیگر، اجرای عملیات بازار باز می‌تواند قدرت مدیریت نقدینگی توسط بانک مرکزی در اقتصاد کشور را تقویت کند.

اجرای عملیات بازار باز در کنار به‌کارگیری سایر ابزارهای سیاست پولی می‌تواند بانک مرکزی را در دستیابی به اهداف تعیین‌شده کمک کند. ازاین‌رو، نیاز است بسته ابزارهای پولی بانک مرکزی برای اجرای عملیات بازار باز مورد توجه قرار گیرد. در صورت عدم توجه به این موضوع، اجرای عملیات بازار باز نیز همانند سایر ابزارهای سیاست پولی، با ناکارآیی مواجه خواهد شد.

بانک مرکزی با استفاده از این ابزار به‌دنبال قاعده‌مند کردن عرضه پول در اقتصاد کشور است. برای دستیابی به این هدف، از طریق هدف میانی کنترل نرخ بهره بین‌بانکی در محدوده هدف‌گذاری‌شده، اقدام به خرید یا فروش اوراق دولتی خواهد کرد. بر این اساس، بانک مرکزی می‌تواند ترازنامه بانک‌های کشور را نیز تنظیم کند. در واقع هدف مهم دیگر در راستای ساماندهی فعالیت بانک‌های کشور، اصلاح ترازنامه بانک‌ها است که عدم روند فعلی می‌تواند منجر به شکل‌گیری بحران‌های پولی و مالی در اقتصاد کشور شود.

 پیشنهادها

در جهت اجرای موفق عملیات بازار باز، ضروری است به نکات زیر توجه شود:

-  مدیریت سلطه مالی دولت: با توجه به اینکه در اقتصاد ایران بانک مرکزی پاسخگوی نیازهای پولی دولت به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم است، ازاین‌رو، این احتمال وجود دارد که به‌رغم جنبه‌های مثبت عملیات بازار باز، بانک مرکزی تنها خریدار اوراق دولتی باشد. در این حالت عملا هزینه تامین مالی بدهی‌ها برای دولت کاهش یافته و اهداف سیاست پولی عملیات بازار باز کمتر از حد انتظار تحقق خواهد یافت. البته نباید فراموش کرد که قاعده‌مند شدن استقراض دولت از بانک مرکزی، در این حالت نیز آثار مثبت عملیات بازار باز به شمار می‌آید.  

-  مدیریت بازار بین‌بانکی: یکی از مهم‌ترین اهداف عملیات بازار باز مدیریت نرخ بهره و نرخ ارز در محدوده هدف‌گذاری‌شده از سوی بانک مرکزی تعریف می‌شود، اما اجرای عملیات بازار باز به همکاری بانک‌ها و شکل‌گیری ساختار بازار بین‌بانکی و فعال شدن این بازار بستگی دارد. اگر این بازار به‌طور کامل عمل نکند، عملیات بازار باز عملا به منبعی برای دریافت منابع مالی مورد نیاز بانک‌ها تبدیل شده و عملا کارآیی خود را از دست خواهد داد.

- نظارت بر رفتار بانک‌ها: عملیات بازار باز به بانک‌ها این اجازه را می‌دهد که در صورت نیاز به منابع مالی و در مواجهه با ریسک نقدینگی، اوراق دولتی در اختیار یا سایر اوراق را به بانک مرکزی ارائه کرده و در ازای آن منابع مالی مورد نیاز را تامین کنند. عدم نظارت قاعده‌مند بانک مرکزی بر رفتار بانک‌ها، می‌تواند منجر به افزایش تمایل بانک‌ها برای استقراض از بانک مرکزی شود و این امر اثر منفی بر مدیریت نقدینگی و کنترل تورم توسط بانک مرکزی، به‌دنبال خواهد داشت.

- مدیریت تبعات منفی بازار باز بر بازار سرمایه: با توجه به اینکه در عملیات بازار باز بانک مرکزی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مشارکت‌کنندگان بازار اقدام به خرید یا فروش اوراق دولتی یا اوراق خزانه می‌کند، ازاین‌رو، فروش اوراق توسط بانک مرکزی و بازدهی حاصل از آن می‌تواند نقدینگی بازار سرمایه را به‌طور غیرمستقیم به بازار بین بانکی، هدایت کند. این عملکرد، اثر منفی بر بازار سرمایه به‌دنبال داشته و می‌تواند رکود این بازار و خروج منابع از این بازار را تشدید کند.

- مدیریت بازار باز: یکی از بحث‌های مهم در عملیات بازار باز، انتشاردهندگان اوراق در این بازار هستند. با توجه به اینکه براساس ادبیات اقتصادی، عملیات بازار باز تنها برای اوراق دولتی یا اوراق خزانه تعریف می‌شود، بنابراین ضروری است این عملیات در اقتصاد کشور نیز تنها محدود به این اوراق باشد. در‌صورتی‌‌که امکان انجام عملیات بازار باز برای سایر اوراق در بازار فراهم شود، می‌تواند آثار منفی بر عملکرد این بازار داشته و در‌صورتی‌‌که بانک مرکزی نقش غالب خریدار در بازار را داشته باشد، منجر به افزایش نقدینگی و تبعات ناشی از آن می‌شود.

 

این مطلب برایم مفید است
9 نفر این پست را پسندیده اند

ثبت نظر

ارسال

نمایش‌

پرداخت ۴۴ هزار میلیارد ریال تسهیلات بانک ملی به بنگاه های کوچک

بانک ملی ایران به منظور حمایت از گردش چرخ بنگاه های اقتصادی کوچک و متوسط به عنوان موتور محرکه صنعت کشور، بیش از ۴۴ هزار میلیارد ریال تسهیلات به این بخش ها اعطا کرده است.

  • 150

یک گام مثبت برای مهار نقدینگی/ اثر ضدتورمی انتشار اوراق قرضه

یک کارشناس بانکی گام اول بانک مرکزی در راستای کاهش نقدینگی را مثبت ارزیابی کرد و گفت: انتشار اوراق بدهی با مداخله بانک مرکزی در جهت تامین کسری بودجه دولت اثرگذاری بیشتر از استقراض دولت و چاپ پول دارد.

  • 157

اطلاعیه بانک سرمایه در خصوص تغییر ساعت کار شعبه ایلام

بانک سرمایه در اطلاعیه‌ای تغییر ساعت کار شعبه ایلام این بانک را اعلام نمود.

  • 138

احراز هویت غیرحضوری سجام در شعب منتخب بانک کارآفرین شهر تهران

احراز هویت غیرحضوری سامانه سجام در ده شعبه منتخب بانک کارآفرین در شهر تهران عملیاتی شد.

  • 149

آمادگی بانک توسعه تعاون به منظور حمایت از تعاونی‌های مسکن

جلسه‌ای با حضور اعضای هیات مدیره و تعدادی از مدیران بانک توسعه تعاون و مقامات مسئولی از سازمان بورس کالا به منظور هم‌اندیشی و بررسی راهکارهای ارائه تأمین مالی مسکن بر مبنای انتشار اوراق سلف برگزار شد.

  • 45

ارتباط مستقیم تلفنی معاون اجرایی بانک رفاه کارگران با مشتریان

به منظور تکریم، افزایش رضایتمندی و پاسخگویی به سوالات مشتریان، ارتباط مستقیم تلفنی معاون مدیرعامل در امور اجرایی بانک رفاه کارگران با مشتریان فراهم شده است.

  • 45

ارائه خدمات مطلوب به کارگران جزو برنامه های اصلی بانک رفاه

بانک رفاه کارگران همواره تلاش می کند تا خدمات مطلوب تری به جامعه کارگری کشور ارائه دهد و امضای این تفاهم نامه زمینه خدمات رسانی بهتر را فراهم می کند.

  • 41

حمایت بانک توسعه تعاون از فعالان گردشگری و صنایع‌دستی استان البرز

بانک توسعه تعاون در راستای حمایت از هنرمندان صنایع‌دستی و همچنین سرمایه‌گذاران بخش خصوصی در حوزه گردشگری، تفاهم‌نامه‌ای با اداره میراث فرهنگی و گردشگری استان البرز منعقد کرد.

  • 26

واریز ماهانه مبالغ خرد و دریافت تسهیلات قرض‌الحسنه

بانک قرض‌الحسنه مهر ایران این امکان را فراهم کرده تا با واریزهای مستمر ماهانه، پس از مدت مشخصی بتوانید تسهیلات قرض‌الحسنه دریافت کنید.

  • 39

روز سبز شاخص کل بورس در کانال یک میلیون و ۲۰۰

شاخص کل قیمت و بازده نقدی بورس اوراق بهادار با افزایش ۹۷۱۷ واحدی معادل ۰.۷۸ درصد به رقم یک میلیون و ۲۵۷ هزار و ۳۶۷ واحد رسید. همچنین در فرابورس شاخص کل با رشد ۴۴ واحدی به رقم ۱۶ هزار و ۳۹ واحد رسید.

  • 29

بازدید معاون اعتبارات و راهبری شعب بانک صنعت و معدن استان فارس

عبدالرضا ولی الهی عضو هیأت عامل و معاون اعتبارات و راهبری شعب به همراه سید مهدی صدری رییس اداره بازاریابی و بانکداری شرکتی بانک صنعت و معدن از سه واحد تولیدی بزرگ در استان فارس بازدید نمود.

  • 37

افزایش تولید و صادرات فولاد بناب در سال ۹۹

با حمایت گروه مالی گردشگری و بانک گردشگری، افزایش تولید و صادرات فولاد بناب در سال ۹۹ محقق شد.

  • 18

ابراز رضایت برندگان یکصدمیلیون ریالی جشنواره همراه بانک پارسیان

طی مراسمی با حضور مدیران روابط عمومی و سیستم های نرم افزاری و اطلاعاتی بانک پارسیان، دو برنده یکصدمیلیون ریالی جشنواره همراه بانک پارسیان، جوایز خود را دریافت کردند.

  • 30

صورت‌های مالی سال ۹۸ بانک سپه با حضور وزیر اقتصاد تصویب شد

مدیذعامل بانک سپه با اشاره به اینکه سال گذشته سال ماموریت‌های بزرگ برای بانک سپه بود، افزود: بانک سپه با ظرفیت‌های قوی تر نقش آفرین در عرصه کلان اقتصادی خواهد بود.

  • 30

بانک‌پاسارگاد به فعالان بخش کشاورزی، تسهیلات اعطا می‌کند

بانک‌پاسارگاد در راستای برنامه پنج‌ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ج.ا.ا و با هدف حمایت از بخش کشاورزی، اقدام به اعطای تسهیلات به فعالان بخش کشاورزی می‌کند.

  • 33

پرداخت تسهیلات اشتغال آفرین بانک توسعه تعاون در خراسان رضوی

بانک توسعه تعاون در قالب تفاهم‌نامه‌ای سه‌جانبه به ایجاد و تقویت کسب‌وکارهای خرد در شهرستان تاریخی باخرز خراسان رضوی کمک می‌کند.

  • 34

از هیچ کمکی در راستای حمایت از تولیدکنندگان دریغ نخواهیم کرد

مدیر عامل بانک صنعت و معدن در بازدید از گروه صنعتی زر اعلام کرد: در سال جهش تولید از هیچ کمکی در راستای حمایت از تولیدکنندگان و کارآفرینان دریغ نخواهیم کرد.

  • 31

تقویت ۲۶۵۱۶ واحدی شاخص کل بورس

شاخص کل قیمت و بازده نقدی بورس اوراق بهادار با افزایش ۲۶۵۱۶ واحدی معادل ۲.۱۷ درصد به رقم یک میلیون و ۲۴۷ هزار و ۵۹۱ واحد رسید. همچنین در فرابورس شاخص کل با رشد ۳۹۹ واحدی به رقم ۱۵ هزار و ۹۹۴ واحد رسید

  • 38

حمایت۱۰۲۰میلیاردی از مرکزلجستیک وپایانه صادرات محصولات کشاورزی

بزرگترین مرکز لجستیک و پایانه بین المللی صادرات محصولات کشاورزی با حمایت و مشارکت ۱۰۲۰میلیارد ریالی بانک کشاورزی در استان مازندران راه اندازی شده است.

  • 31

ایده‌ نو بانک مهر ایران برای استفاده مستمر از تسهیلات قرض‌الحسنه

در طرح «اندوخته اجتماعی» بانک قرض‌الحسنه مهر ایران متقاضیان می‌توانند با پس‌انداز مبالغ اندک خود به‌صورت ماهانه، بیش از یک بار وام قرض‌الحسنه دریافت کنند.

  • 42