بایدها و نبایدهای سیاست‌گذاری

بایدها و نبایدهای سیاست‌گذاری

دکتر سجاد برخورداری عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران

جمعه 25 بهمن 1398 ساعت 0:57

به گزارش شبکه خبری بانک و بیمه "بینا" به نقل از دنیای اقتصاد 

بایدها و نبایدهای سیاست‌گذاری

 طرح مساله

عملیات بازار باز (OMO) از جمله ابزارهای اجرای سیاست پولی توسط بانک مرکزی کشورها در ادبیات اقتصادی شناخته می‌شود. براساس ادبیات اقتصادی، بانک‌های مرکزی می‌توانند با استفاده از این ابزار، به‌طور غیرمستقیم حجم نقدینگی را کنترل کرده و هدف‌گذاری تورم را دنبال کنند. هر چند استفاده از این ابزار در تجارب بانک‌های مرکزی دنیا به وفور مشاهده می‌شود، اما در ایران این ابزار کمتر مورد توجه بانک مرکزی قرار گرفته است. سابقه محدودی از استفاده از این ابزار در سیاست‌گذاری‌های پولی کشور مشاهده می‌شود. در سال‌های اخیر بانک مرکزی در راستای دستیابی به اهداف خود تقریبا کارآیی بیشتر ابزارهای سیاست پولی را از دست داده است و این امر موجب شده است که قدرت مدیریت بازار پولی کشور توسط بانک مرکزی کاهش یابد. در راستای افزایش توان مدیریت بانک مرکزی بر بازار پولی کشور، نیاز به بازنگری در ابزارهای سیاست پولی است. اخیرا بانک مرکزی، عملیات بازار باز را به‌عنوان چارچوب جدید سیاست‌گذاری پولی خود تعریف کرده و به‌دنبال استفاده از این ابزار برای مدیریت نرخ سود بازار بین بانکی و در نهایت کنترل نقدینگی و مهار تورم و ایجاد بستر برای سیاست‌گذاری پولی مبتنی بر تورم هدف‌گذاری شده است. هر چند این اقدام بانک مرکزی، گام مثبتی در جهت افزایش توان مدیریت بانک مرکزی بر بازار پولی کشور ارزیابی می‌شود، اما درخصوص اجرای موفق عملیات بازار باز، توجه به برخی از بایدها و نبایدها ضروری است. در این نوشتار، تلاش می‌شود با بررسی ابعاد مختلف عملیات بازار باز، به مهم‌ترین بایدها و نبایدهای آن اشاره شود.

 عملیات بازار باز و اهداف آن

براساس ادبیات اقتصادی، عملیات بازار باز شامل خرید و فروش اوراق قرضه دولتی و اوراق خزانه در بازار باز توسط بانک مرکزی است که یک ابزار کلیدی توسط بانک‌های مرکزی به‌منظور اجرای سیاست‌های پولی به‌شمار می‌آید. این عملیات با هدف افزایش یا کاهش حجم پول در سیستم بانکداری انجام می‌شود. کمک اولیه عملیات بازار باز، قاعده‌مند کردن عرضه پول در اقتصاد است. زمانی که بانک مرکزی به‌دنبال افزایش عرضه پول در اقتصاد است، اقدام به خرید اوراق دولتی از بازار جهت تزریق نقدینگی به سیستم می‌کند و زمانی که اقدام به فروش اوراق دولتی می‌کند، به‌دنبال خارج کردن نقدینگی از سیستم است. در واقع بانک‌های مرکزی تلاش می‌کنند با استفاده از این بازار، شرایط نقدینگی را هموار کرده و آثار آن بر نرخ تورم و نرخ بهره را به حداقل برسانند. با توجه به وضعیت نقدینگی در کشور از یکسو و کمبود نقدینگی در اشکال مختلف آن در اقتصاد از سوی دیگر، اجرای عملیات بازار باز می‌تواند قدرت مدیریت نقدینگی توسط بانک مرکزی در اقتصاد کشور را تقویت کند.

اجرای عملیات بازار باز در کنار به‌کارگیری سایر ابزارهای سیاست پولی می‌تواند بانک مرکزی را در دستیابی به اهداف تعیین‌شده کمک کند. ازاین‌رو، نیاز است بسته ابزارهای پولی بانک مرکزی برای اجرای عملیات بازار باز مورد توجه قرار گیرد. در صورت عدم توجه به این موضوع، اجرای عملیات بازار باز نیز همانند سایر ابزارهای سیاست پولی، با ناکارآیی مواجه خواهد شد.

بانک مرکزی با استفاده از این ابزار به‌دنبال قاعده‌مند کردن عرضه پول در اقتصاد کشور است. برای دستیابی به این هدف، از طریق هدف میانی کنترل نرخ بهره بین‌بانکی در محدوده هدف‌گذاری‌شده، اقدام به خرید یا فروش اوراق دولتی خواهد کرد. بر این اساس، بانک مرکزی می‌تواند ترازنامه بانک‌های کشور را نیز تنظیم کند. در واقع هدف مهم دیگر در راستای ساماندهی فعالیت بانک‌های کشور، اصلاح ترازنامه بانک‌ها است که عدم روند فعلی می‌تواند منجر به شکل‌گیری بحران‌های پولی و مالی در اقتصاد کشور شود.

 پیشنهادها

در جهت اجرای موفق عملیات بازار باز، ضروری است به نکات زیر توجه شود:

-  مدیریت سلطه مالی دولت: با توجه به اینکه در اقتصاد ایران بانک مرکزی پاسخگوی نیازهای پولی دولت به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم است، ازاین‌رو، این احتمال وجود دارد که به‌رغم جنبه‌های مثبت عملیات بازار باز، بانک مرکزی تنها خریدار اوراق دولتی باشد. در این حالت عملا هزینه تامین مالی بدهی‌ها برای دولت کاهش یافته و اهداف سیاست پولی عملیات بازار باز کمتر از حد انتظار تحقق خواهد یافت. البته نباید فراموش کرد که قاعده‌مند شدن استقراض دولت از بانک مرکزی، در این حالت نیز آثار مثبت عملیات بازار باز به شمار می‌آید.  

-  مدیریت بازار بین‌بانکی: یکی از مهم‌ترین اهداف عملیات بازار باز مدیریت نرخ بهره و نرخ ارز در محدوده هدف‌گذاری‌شده از سوی بانک مرکزی تعریف می‌شود، اما اجرای عملیات بازار باز به همکاری بانک‌ها و شکل‌گیری ساختار بازار بین‌بانکی و فعال شدن این بازار بستگی دارد. اگر این بازار به‌طور کامل عمل نکند، عملیات بازار باز عملا به منبعی برای دریافت منابع مالی مورد نیاز بانک‌ها تبدیل شده و عملا کارآیی خود را از دست خواهد داد.

- نظارت بر رفتار بانک‌ها: عملیات بازار باز به بانک‌ها این اجازه را می‌دهد که در صورت نیاز به منابع مالی و در مواجهه با ریسک نقدینگی، اوراق دولتی در اختیار یا سایر اوراق را به بانک مرکزی ارائه کرده و در ازای آن منابع مالی مورد نیاز را تامین کنند. عدم نظارت قاعده‌مند بانک مرکزی بر رفتار بانک‌ها، می‌تواند منجر به افزایش تمایل بانک‌ها برای استقراض از بانک مرکزی شود و این امر اثر منفی بر مدیریت نقدینگی و کنترل تورم توسط بانک مرکزی، به‌دنبال خواهد داشت.

- مدیریت تبعات منفی بازار باز بر بازار سرمایه: با توجه به اینکه در عملیات بازار باز بانک مرکزی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مشارکت‌کنندگان بازار اقدام به خرید یا فروش اوراق دولتی یا اوراق خزانه می‌کند، ازاین‌رو، فروش اوراق توسط بانک مرکزی و بازدهی حاصل از آن می‌تواند نقدینگی بازار سرمایه را به‌طور غیرمستقیم به بازار بین بانکی، هدایت کند. این عملکرد، اثر منفی بر بازار سرمایه به‌دنبال داشته و می‌تواند رکود این بازار و خروج منابع از این بازار را تشدید کند.

- مدیریت بازار باز: یکی از بحث‌های مهم در عملیات بازار باز، انتشاردهندگان اوراق در این بازار هستند. با توجه به اینکه براساس ادبیات اقتصادی، عملیات بازار باز تنها برای اوراق دولتی یا اوراق خزانه تعریف می‌شود، بنابراین ضروری است این عملیات در اقتصاد کشور نیز تنها محدود به این اوراق باشد. در‌صورتی‌‌که امکان انجام عملیات بازار باز برای سایر اوراق در بازار فراهم شود، می‌تواند آثار منفی بر عملکرد این بازار داشته و در‌صورتی‌‌که بانک مرکزی نقش غالب خریدار در بازار را داشته باشد، منجر به افزایش نقدینگی و تبعات ناشی از آن می‌شود.

 

این مطلب برایم مفید است
9 نفر این پست را پسندیده اند

ثبت نظر

ارسال

نمایش‌

پذیرش ۲۵۶ شرکت جدید در بورس

معاون طرح و برنامه وزارت صمت از آمادگی ۲۵۶ شرکت جدید برای پذیرش در بورس خبر داد.

  • 19

مجمع عمومی عادی سالانه بانک مسکن برگزار شد

جلسه مجمع عمومی عادی سالانه بانک مسکن با حضور وزیر امور اقتصادی و دارایی در محل این بانک برگزار شد.

  • 23

رتبه اول بانک پاسارگاد در خاورمیانه بر اساس معیار بازده سرمایه

در تازه ترین رتبه بندی موسسه بین المللی معتبر «بنکر»، بانک پاسارگاد، بر اساس معیار بازده سرمایه، رتبه اول را در میان بانک های خاورمیانه به خود اختصاص داده است.

  • 21

شاخص بورس۴۵۹۷ واحد کاهش یافت

شاخص بورس روز جاری باز هم با نوسان مواجه شد به طوری که با افت بیش از ۴۵۰۰ واحدی در پایان معاملات به یک میلیون و ۶۹۹ هزار و ۵۱۰ واحد رسید.

  • 22

تمدید مجدد پذیره‌نویسی واحدهای پالایشی یکم ازدرگاه‌های بانک تجارت

سازمان خصوصی‌سازی در اطلاعیه‌ای جدید مهلت پذیره‌نویسی واحد های پالایشی یکم را تا تاریخ یکشنبه سی‌ام شهریور ۹۹ تمدید کرد.

  • 20

افزایش سرمایه بانک کارآفرین به ۴۰ هزار میلیارد ریال تصویب شد

افزایش سرمایه بانک کارآفرین در مجمع عمومی فوق‌العاده بانک از ۸۵۰۰ میلیارد ریال به ۴۰ هزار میلیارد ریال به تصویب سهامداران رسید.

  • 21

عملیاتی شدن نخستین گام فروش شفاف املاک بانکی

مدیر مطالعات اقتصادی و سنجش ریسک بورس کالا از عملیاتی شدن و فروش موفقیت آمیز اموال غیرمنقول بانک‌ها در بورس کالا خبر داد.

  • 18

عرضه ۱۲ بنگاه در راه تالار شیشه‌ای

رییس سازمان خصوصی‌سازی از آماده‌سازی ورود ۱۲ بنگاه دیگر از جمله سه هلدینگ نیروگاهی در بورس خبر داد.

  • 17

اهداف بانک اقتصاد نوین از عرضه املاک مازاد در بورس کالا

اهداف بانک اقتصاد نوین از عرضه املاک مازاد در بورس کالا، افزایش شفافیت، تمرکز بر بانکداری حرفه‌ای، حرکت در چهارچوب استانداردهای صنعت بانکداری و مولد سازی دارایی‌های راکد است.

  • 19

اتخاذ سیاست‌های انبساطی مالی در سال آینده

رییس سازمان برنامه و بودجه با اشاره به اینکه سیاست‌های مالی سال آینده انبساطی خواهد بود، گفت: برای تحقق این سیاست و جهت‌گیری کلان بودجه سال آینده باید منابع پایدار درآمدی پیش‌بینی شود.

  • 21

بررسی طرح «جهش تولید دانش بنیان» در دولت

معاونت امور مجلس رییس جمهور طی پیشنهادی، خواستار بررسی و تصویب طرح «جهش تولید دانش بنیان» در کمیسیون امور زیربنایی، صنعت و محیط زیست دولت شد.

  • 10

قیمت سبد نفتی اوپک از ۴۱ دلار گذشت

قیمت سبد نفتی سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) از مرز ۴۱ دلار گذشت.

  • 23

جزییات عرضه اوراق اختیار فروش تبعی سهام بانک ملت و پارسیان

بورس اوراق بهادار تهران با صدور اطلاعیه‌ای جزییات عرضه اوراق اختیار فروش تبعی سهام بانک ملت و بانک پارسیان را اعلام کرد.

  • 24

پرداخت بدهی‌های شهرداری اراک به بانک شهر طی یک ماه آینده

شهردار کلانشهر اراک از پرداخت بدهی‌های این شهرداری به بانک شهر طی یک ماه آینده خبر داد و افزود امیدواریم با تحقق این مهم بتوانیم بیش از پیش از ظرفیت‌های این بانک درتحقق اهداف مدیریت شهری استفاده کنیم.

  • 19

پشتیبانی بانک پارسیان از طرح‌های زیربنایی و مولد اقتصاد

در راستای توسعه همکاری های بانک پارسیان با واحدهای تولیدی، مدیرعامل و دیگر مدیران بانک پارسیان همزمان با سالروز تاسیس این بانک از شرکت تعمیرات نیروگاهی ایران دیدن کردند.

  • 34

جشنواره قرعه‌کشی سپرده‌های قرض‌الحسنه ریالی صندوق پارسیان

جشنواره قرعه‌کشی سپرده‌های قرض‌الحسنه ریالی صندوق قرض الحسنه بانک پارسیان برگزار شد.

  • 31

آماده‌سازی ۱۲ بنگاه اقتصادی برای ورود به بورس

رییس سازمان خصوصی سازی از آماده سازی ۱۲ بنگاه اقتصادی برای ورود به بورس خبر داد.

  • 24

پیش‌بینی خروج ۲۰۰ میلیارد دلار پول از بورس‌های بین‌المللی

بانک جی‌پی مورگان آمریکا پیش بینی کرد، صندوق‌های بازنشستگی و صندوق‌های منابع ملی کشورها در سه ماه جاری ۲۰۰ میلیارد دلار پول خود را از بورس‌های بین‌المللی بیرون خواهند کشید.

  • 27

فروش اموال غیرمنقول بانک‌ها از طریق بورس کالا

مدیر مطالعات اقتصادی و سنجش ریسک بورس کالای ایران از فروش اموال غیر منقول بانک‌ها در بورس کالا خبر داد.

  • 21

آمادگی صندوق توسعه ملی برای حمایت از بازار سرمایه

صندوق توسعه ملی آمادگی خود را جهت سپرده‌گذاری در صندوق تثبیت بازار سرمایه اعلام کرد.

  • 9