بانکداری در تقابل با صرافی

بانکداری در تقابل با صرافی

بانک شاهنشاهی، با گسترش شعب خود در کشور و با برخـورداری از مجموعـه‌ای از کارمندان حرفه‌ای و آشنا با اصول بانکداری نوین، سازماندهـی و تمرکزگرایـی مطلـوبی داشت، اما رقبای محلی آن علاوه بر اینکه در گروه‌های کوچک و غیرمنسجم متشـکل می‌شدند، از روش‌های نوین بانکداری اطـلاع کـافی نداشـتند و سـازمان‌دهـی مـنظم و کارآمدی نیز نداشتند. صرافان و بانکـداران محلـی ایـران هیچ حمایت قانونی و دولتی نمی‌شدند و حاکمیت کمترین مسوولیتی در بهینـه کـردن روش‌های آنان و نیز حمایت از سرمایه‌گذاری‌های اعتبـاری مـالی آنهـا نمی‌کرد.

سه شنبه 2 مهر 1398 ساعت 12:24

به گزارش شبکه خبری بانک و بیمه "بینا" به نقل از دنیای اقتصاد 

بانکداری در تقابل با صرافی

بانـک شاهنشـاهی طبـق قرارنامـه‌اش بـا حکومـت قاجـار از حمایت‌ها و پشتیبانی‌های دولتی و حکومتی برخـوردار می‌شـد. همچنین امتیازنامه سلطنتی دولت انگلستان تضمین‌های لازم را برای پشـتیبانی از بانک شاهنشاهی قائـل شـده بـود و ایـن اعـلام حمایـت حکومت‌های ایران و انگلستان از این بانک آن را نزد مردم معتمد کرد. بـا اعـلام بانـک شاهنشاهی در مقام بانک دولتی ایران ضربه سنگینی به صرافان و بانکداران داخلـی وارد آمد، زیرا با سیطره بانک شاهنشاهی بر سر‌پل‌های اقتصادی مالی حکومـت صـرافان و تجار داخلی متحمل خسارت‌های فراوانی شدند به‌ویژه پس از دست‌انـدازی بـر عایـدات گمرکات و انتقال وجوه آن به خزانـه مرکـزی. در ایـن بـاره تجـار کشـور، در ۲۳ آوریل ۱۸۹۸،به تجار شیراز نوشتند: «تجـار تهـران و خراسـان و اصـفهان و تبریز به تجار شیراز تلگراف کردند که ما تماما به واسطه صد پنج کردن عشور گمـرک و گمرکات را به بانک سپردن بست رفته‌ایم، شما هم بست بروید و حجـره‌های خـود را ببندید. تجار هم حجره‌های خود را بسـته و در تلگرافخانـه بسـت رفتنـد و تلگـراف بـه اعلیحضرت همایونی نمودند. بعد از چندین تلگرافات سوال و جواب اعلیحضرت همایونی تلگراف کرده بودند که شما آرام گرفته و به سر کار خود بروید که ما این فقره را موقوف داشتیم، ولی از قرار مذکور معین نیست کـه چـه خواهنـد کـرد» (سـعیدی سـیرجانی، ۵۴۳:۱۳۶۲).

صرافان به درباریان وام‌های متعددی می‌دادند؛ وجـوه مالیـاتی و عـوارض گمرکـی و نظایر آن را از ایالات و ولایات مختلف به مرکز انتقال می‌دادند، نقد کردن و پرداخت حواله‌های دولتی در سراسر کشور و حتی جهان خارج را این گروه از بانکداران محلی ایرانـی انجـام می‌دادند، اما هنگامی که بانک شاهنشاهی خود را عهده‌دار وظایف بانکی دولتی شناخت، تمام موارد فوق از حیطه اختیار صرافان محلی خارج شد و در دسـت بانـک شاهنشـاهی قرار گرفت. به این ترتیب بخش مهمی از فعالیت بانکی صرافان از آنها سلب شد. از سوی دیگر بانک شاهنشـاهی بـرای جـذب بیشـتر بخـش‌خصوصـی و تنظیم روابط پولی خود با آنها تسهیلات بسیاری فراهم ساخت. بانک با گشایش حسـاب جاری و پس‌انداز برای مشتریان خود از طبقات مختلف سودی در خور بـه سـپرده‌های آنها می‌داد و این باعث رویگردانی بسیاری از مردم از صرافان محلی و توجه آنها به سوی بانک شاهنشـاهی شـد. بانـک بـرای تسـهیل در نقـل‌وانتقالات پولی و اعتباری، ابزارهای جدید نظیر چک و حواله بانکی را معمول ساخت کـه پیش از آن در معاملات تجاری ایران کاربردی نداشت. این چک‌ها و حواله‌ها بـه لحـاظ اعتباری و سهولت در روابط تجاری تا حدی از برات و بیجک رایج در ایـران پیشـرفته‌تـر بود. بانک شاهنشاهی برای رواج بیشتر این حواله‌ها به لحـاظ ارزش و مبلـغ آنهـا را بـه قطعات کوچک‌تری تبدیل کرد تا اقشار کم‌درآمد هم بتوانند اسـتفاده کننـد.

از مهم‌ترین اقدامات بانک شاهنشاهی بـرای تضـعیف موقعیـت صـرافان و بانکـداران داخلی کاهش نرخ بهره وام‌های اعطایی به اقشار مردم و حکومت بود. پیش از این نـرخ بهره رقم ثابتی نداشت و بسته به توافق طرفین در تغییر بود. ضمن اینکـه معمـولا نـرخ بهره به ندرت تا ۲۴درصد کاهش می‌یافت اما بانک شاهنشاهی با کاهش نـرخ بهـره وام تا حداکثر ۱۲درصد بخش اعظمی از جامعه تجاری و اقتصادی و مردم را به سـوی خـود می‌کشاند و تعادل رقابت میان بانک و صرافان را باز هـم بـه نفـع بانـک بـر هـم می‌زد. به این ترتیب به تدریج صرافان داخلی که پیش از ایـن در روابط تجاری ـ اقتصادی بازرگانان داخلی با یکدیگر و ارتباط تجاری ایران با کشـورهای جهان واسطه نقل‌وانتقال بسیاری از اسناد و اعتبارات پولی ـ مالی بودنـد، بـا گسـترش عملیات بانک شاهنشاهی عرصه را به رقیب واگذار کردند. قبل از تاسیس بانک شاهنشاهی، صرافان و بانکداران محلی نقش در خور توجهی در تنظیم ارزش و اعتبار پول برعهده داشتند، اما هنگامی که بانـک شاهنشـاهی کـار نشـر اسکناس را آغاز کرد با بهره‌گیری از روش‌های کارآمد، اعتماد عمومی را به پـول جدیـد جلب کرد و با کنترل امور ضرابخانه و مسکوکات فلزی نبض اقتصـاد پـولی را بـه‌دسـت گرفت و دیگر صرافان محلی نتوانستند در برابر این موسسه جدید ابتکار عمل لازم را بـه‌دست گیرند. در این باره محققان با تکیه بر اسناد برجای مانـده می‌نویسند: «پیش از آمدن بانک [شاهی] کار بازرگانان از برات می‌گذشت. بانک که بـرپا شد کار و بـار برخـی از اصـناف، بـه‌ویـژه صـرافان را بـه کسـادی کشـانید و منطـق هستی‌شان را از دستشان گرفت.» از زبان صرافان اصفهان بشنویم که می‌گفتند: «بانک کار نشر اسکناس را به خود اختصاص داد. فعالیت صرافان را به تبـدیل پـول منحصـر کـرد. دست این طبقه را از کاسبی کَند و صنف بیکار شد.»

در عریضه دیگری باز یادآور شدند: «دیوان مالیاتی سال‌هاست از ما می‌گیرد به‌واسطه شغل صرافی و حال آنکـه ایـن شـغل دیگر به کلی از میان رفته است، زیرا که کار صرافی دررابطه با دادو ستد با مـردم اسـت. کار بروات هم با اوست.» بانک شاهنشاهی مسوولیت تنظـیم امـور پولی‌ـاعتباری کشور را عهده‌دار شد و نـرخ‌های برابـری قـران با سـایر ارزهـای معتبـر خارجی را اعلام می‌کرد. سیطره بانک شاهنشاهی بر روابط پـولی ایـران بـا بخـش‌های داخلی و نیز با کشورهای خارجی به حدی گسترش یافت که جامعه اقتصادی و تـجاری کشـور ایـن بانـک را عامل و سیاست‌گذار اصـلی نظـام اقتصـادی کشـور می‌شـناختند.

منبع: کاتوزیان، محمدعلی همایون (۱۳۶۶)، اقتصاد سیاسی ایران: از مشروطیت تا سقوط رضاشـاه، ترجمه: محمدرضا نفیسی، چ اول، تهران: پاپیروس.

این مطلب برایم مفید است
2 نفر این پست را پسندیده اند

ثبت نظر

ارسال

نمایش‌

تأمین سرمایه در گردش طرح‌های توسعه‌ای خراسان جنوبی

رئیس هیئت‌مدیره بانک توسعه تعاون از تأمین سرمایه در گردش پروژه‌ها و طرح‌های توسعه‌ای خراسان جنوبی توسط این بانک خبر داد.

  • 19

پرداخت بالغ بر ۶ هزار میلیارد ریال تسهیلات توسط بانک توسعه تعاون

معاون امور استان‌ها و بازاریابی بانک توسعه تعاون، گفت: بانک در ۹ ماهه نخست سال بیش از ۶ هزار میلیارد ریال تسهیلات پرداخت شد.

  • 19

ادامه روند صعودی شاخص کل بورس در کانال یک میلیون و ۲۰۰

شاخص کل بورس اوراق بهادار با افزایش ۱۲۵۷۲ واحدی معادل ۱.۰۳ درصد به یک میلیون و ۲۳۴ هزار و ۶۴۳ واحد رسید. همچنین در فرابورس شاخص کل با افت ۱۴۹ واحدی به ۱۸ هزار و ۲۹۷ واحد رسید.

  • 18

همه برای تعادل بازار ارز در چارچوب سیاست‌های بانک مرکزی کمک کنند

رییس جمهور گفت: همه باید کمک کنند که بازارهای حساس نظیر ارز در چارچوب سیاست‌هایی که بانک مرکزی اعمال می‌کند، مدیریت و به تعادل برسد.

  • 19

بانک سپه از تمام ظرفیت‌هایش در اجرای پروژه بید بلند استفاده کرد

مدیرعامل بانک سپه در آیین بهره‌برداری از پالایشگاه بیدبلند خلیج فارس گفت: این بانک برای عملیاتی کردن پروژه پالایش گاز بیدبلند و رفع مشکلات مربوط به حوزه ارتباطات بین‌المللی از تمام ظرفیت‌هایش استفاده کرد.

  • 14

استفاده از تمام ظرفیت‌های بانک سپه در اجرای پروژه بید بلند

بزرگ‌ترین طرح غرب آسیا و سومین ابر پروژه جهان در سال ۲۰۲۰ میلادی با تشکیل کنسرسیوم بانک‌ها و عاملیت بانک سپه از محل منابع ارزی صندوق توسعه ملی تأمین مالی و توسط رئیس محترم جمهوری افتتاح شد.

  • 18

اطلاعیه بانک سرمایه در خصوص اصلاحات قانون جدید صدور چک

پیرو اطلاعیه قبلی بانک سرمایه در خصوص اصلاح قانون صدور چک، آخرین اصلاحات قانون جدید چک مربوط به سال ۱۳۹۹، از سوی بانک مرکزی اعلام شده و از تاریخ ۲۰ آذر سال جاری در شبکه بانکی کشور عملیاتی شده است.

  • 12

ایجاد ۱۰۰۰ فرصت شغلی با اجرای طرح‌های توسعه فولاد بناب

مدیرعامل مجتمع فولاد صنعت بناب اعلام کرد: با اجرای طرح‌های توسعه‌ای این مجتمع، حداقل یک هزار فرصت شغلی در سال‌های پیش رو برای نیروهای بومی ایجاد خواهد شد.

  • 8

سناریوهای مختلف مجلس برای افزایش یارانه نقدی

عضو کمیسیون تلفیق مجلس با اشاره به سناریوهای مجلس برای افزایش یارانه نقدی، گفت: افزایش یارانه نقدی در ابتدا ممکن است افزایش قیمتی در برخی از کالاها ایجاد کند، اما در میان‌مدت این افزایش کنترل می‌شود.

  • 11

روابط عمومی، نقش مهمی در تحقق اهداف سازمانی دارد

در شرایط کنونی نقش روابط عمومی سازمان ها در انعکاس فعالیت ها و تحقق اهداف سازمانی، بسیار مهم و حیاتی است.

  • 13

تامین مالی ۴۰۰ میلیون دلاری در پروژه ملی پالایش گاز بید بلند

در مراسم آغاز بهره برداری از طرح عظیم پالایشگاه گاز بیدبلند، از تلاش بانک ها و بانک پارسیان در تامین مالی این پروژه قدردانی شد.

  • 14

گزارش تسهیلات اعطایی بانک رفاه کارگران در ۹ماهه نخست سال ۹۹

گزارش تسهیلات اعطایی بانک رفاه کارگران در ۹ماهه نخست سال جاری در بخش های مختلف اقتصادی، بنگاه‌های کوچک و متوسط،ضمانتنامه های صادره ریالی، قرض الحسنه اعطایی ازدواج و تهیه جهیزیه، اشتغالزایی منتشر شد.

  • 7

حمایت ۲۴۰ میلیاردی بانک کشاورزی از مجتمع تولید خوراک دام و طیور

یکی از بزرگترین مجتمع های تولید خوراک دام وطیور جنوب‌غربی کشور با حمایت و مشارکت۲۴۰ میلیاردریالی بانک کشاورزی  در زمینی به مساحت۴هکتار و باظرفیت۱۰هزارتن خشکاندن و بوجاری محصولات بناشده است

  • 9

توجه به خواسته‌های مشتریان بسیار مهم و حیاتی است

دکتربهزاد شیری مدیرعامل پست بانک ایران، گفت: توجه به خواسته‌های مشتریان و همسویی با ترجیحات آنها، برای جذب و نگهداری مشتریان وفادار بسیار مهم وحیاتی است.

  • 23

«همراه بام» به روز شد

نسخه اندروید اپلیکیشن همراه بام بانک ملی ایران به روزرسانی شد.

  • 25

رشد ۳۸ هزار واحدی شاخص کل بورس در شروع هفته

شاخص کل بورس اوراق بهادار با افزایش ۳۸۰۹۲ واحدی معادل ۳.۲۲ درصد به یک میلیون و ۲۲۲ هزار و ۷۰ واحد رسید. همچنین در فرابورس شاخص کل با رشد ۴۳۷ واحدی به ۱۸ هزار و ۴۴۷ واحد رسید.

  • 29

آمار تجارت خارجی به دفتر آمار و پردازش اطلاعات گمرکی سپرده شد

سخنگوی گمرک گفت: به دلیل اهمیت آمار تجارت خارجی، دفتر آمار و پردازش اطلاعات گمرکی از اول بهمن ماه، فعال شد.

  • 12

تبیین چگونگی به سرانجام رسیدن ابر پروژه و ماموریت ملی ادغام

جلسه بررسی ابعاد و آخرین اقدامات بانک سپه در پروژه ملی ادغام بانک‌های نیروهای مسلح با حضور اعضای کمیسیون اقتصادی و مرکز پژوهش‌های مجلس و مدیرعامل بانک سپه برگزار شد.

  • 24

حرکت به سمت بانکداری دیجیتال بان توسعه صادرات ایران

مدیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بانک توسعه صادرات ایران و مدیرعامل شرکت توسعه فناوری اطلاعات آرمان در خصوص محورهای عملیاتی بانک جهت اتصال مکانیزه بازار پول و سرمایه بر بستر بانکداری باز گفتگو کردند.

  • 16

یارانه‌های رانتی باید از اقتصاد حذف شود

یک نماینده مجلس با بیان اینکه دولت یارانه کلانی را به نام اقشار مستحق اما به کام برخی رانت‌خواران پرداخت می‌کند، گفت: اقتصاد باید به معنای واقعی آزاد باشد و ارز تک نرخی شود.

  • 16